Yeniden Kristalleşme – Rekristalizasyon

Yeniden Kristalleşme – Rekristalizasyon

17 Ağustos 2018 Kapalı Yazar: admin

Yeniden Kristalleşme : Rekristalizasyon Nedir ?

Malzemenin soğuk şekil değiştirmesi esnasında şekil değiştirme miktarına bağlı olarak dayanım ve sertlik değerleri artarken, uzama değerleri düşme göstermektedir. Yeniden Kristalleşme – Rekristalizasyon ısıl işlemi ile bu olay tersine çevrilebilmektedir. Bu durum aşağıdaki şekilde verilmişitir.

Bunun nedeni plastik şekil değiştirme miktarı arttıkça, dislokasyon yoğunluğunun da artmasıdır. Dislokasyonlar, birbirlerinin hareketini engelledikleri için dislokasyon hareketi zorlaşır. Bu olaya pekleşme veya şekil değiştirme sertleşmesi adı verilir. Plastik şekil değiştirmenin artması ile öyle bir noktaya gelinir ki artık malzeme şekil değiştirmeye uğratılamaz, çatlaklar oluşur ve kırılır. Malzemenin yeniden şekillendirilebilir hale getirilebilmesi için yeniden kristalleşme tavına ihtiyaç vardır.  rekristalizasyon ‘da olaylar 3 safhada incelenebilir.

  • Toparlanma ( 0.1-0.3 T ergime )
  • Yeniden Kristalleşme ( 0.3-0.5 T ergime ) – Rekristalizasyon
  • Tane Büyümesi ( >0.5 T ergime )

 

  • Toparlanma ( 0.1-0.3 T ergime )



 

Plastik şekil değiştirmeye uğramış metale dış enerji verilince ilk önce kristal hatalarında bir azalma görülür. Boş yerler azalır. Ara yer atımları boş yerlere yayınır. Isıl aktivasyon sonucu dislokasyonlar daha az enerjili konumlara kayar, ters işaretli dislokasyonlar birbirini yok eder, boş yerler bir araya toplanır. Dislokasyonlar aynı hizaya gelerek küçük açılı tane sınırları oluşturur. Malzemenin mekanik özelliklerinde bir değişiklik olmaz. İç gerilmeler büyük ölçüde giderilir. Mikro yapıda gözlenebilir bir değişme olmaz.

 

 

  • Yeniden Kristalleşme ( 0.3-0.5 T ergime ) – Rekristalizasyon

0.3-0.5 T ergime tavlama sıcaklığında yüksek dislokasyon yoğunluğunda ve uzun tavlama sürelerinde yeniden kristalleşme olayı meydana gelir. Rekristalizasyon,  dislokasyon içermeyen yeni tanelerin oluşumu ve büyümesi olarak ifade edilebilir. Bu işlemde toparlanma sonucu oluşan taneler tamamen yok olur ve büyük açılı tanelerin oluşumu  özellikle hatalı bölgelerdeki tane sınırlarında meydana gelir. Rekristalizasyon sonucu oluşan tane boyutu küçüktür.

Yeniden kristalleşmiş iç yapının mekanik özelliklerini tane büyüklüğü önemli ölçüde etkiler. Bu nedenle tavlama sıcaklıkları küçük taneli bir iç yapı elde edecek şekilde seçilmelidir. Yeniden kristalleşen içyapının küçük taneli olması için tav sıcaklığı mümkün olduğu kadar düşük seçilir.

 

  • Tane Büyümesi ( >0.5 T ergime )

Malzemenin tavlama süresi ve tavlama sıcaklığı arttırılır ise taneler büyür. Malzemenin soğuk şekil değiştirme derecesi arttıkça yeniden kristalleşme sıcaklığı düşer. Aynı soğuk şekil değiştirme derecesi için, yeniden kristalleşme sıcaklığı arttıkça, bekleme zamanı azalır.

Yeniden kristalleşme – Rekristalizasyon sonrası tanelerin büyümesi ile, malzemenin sertliği, çekme dayanımı ve akma dayanımı düşerken, bir miktar sünekliği de azalır.

Not : Malzemeler ne kadar küçük taneli iseler, şekilendirilebilirlikleri  ve tokluk özellikler o derece yüksektir.

Please follow and like us: