Yakıt Çeşitleri Nelerdir ?

Yakıt Çeşitleri

Bu yazımızda yakıt çeşitleri konusunu ve bu konunun insanoğlu için öneminden bahsedeceğiz. Hepimizin çok iyi bildiği gibi, yaşadığımız yüzyılda enerji insanlık için en önemli konulardan biri haline gelmiştir. Günlük hayatımızda ya da sanayide yakıt çeşitleri bol miktarda kullanılmaktadır. Kullanılan yakıt çeşitleri, endüstride iş, aydınlatma ve ısı enerjilerinin elde edilmesini sağlamaktadır.

İş, aydınlatma ve ısı enerjileri yararlı enerji olarak nitelendirilmektedir. Bu enerjinin eldesi doğadan sağlanmaktadır. Ancak; doğadan direkt olarak elde edilemez. Faydalı bir enerji elde edilebilmesi için doğada bulunan bazı kaynaklar, kullanılabilir hale getirilmeli daha sonra istenilen biçime sokulabilmektedir. Bu enerjilerin doğadan istenilen biçime sokulduğu forma yakıt denilmektedir. Aslında yakıt çeşitleri bir ara formdur. İstenilen enerjiye ulaşılabilmesi için bir aracıdır.

Yakıt çeşitleri fiziksel hallerine göre katı, sıvı ve gaz fazlarında bulunabilirler. Katı yakıtlar;

Sıvı yakıt çeşitleri sırasıyla aşağıdaki gibidir ;

Gaz yakıt için ise doğal gaz bu yakıt çeşitleri arasına girmektedir.

 

Android Uygulamamızı Google Play’den Yükleyebilirsiniz. Eski Uygulamayı Telefonunuzdan Kaldırabilirsiniz.

MetalurjiMalzemeNet
MetalurjiMalzemeNet
Developer: Murat Kulaç
Price: Free

 

Yakıt çeşitleri, dünyanın ilk oluşum süreçlerinde uzun yıllar süren aşamalardan geçerek doğal bir şekilde meydana gelmiştir. Bu uzun dönemler içerisinde, yer kabuğu içerisinde bitki kalıntılarının birikmesi kömür ve linyit yataklarını meydana getirmiştir. Bitkiler haricinde bulunan organik bileşenler de yine aynı şekilde yer kabuğu içerisinde katman katman birikerek doğal gaz ve petrol yataklarının oluşmasına imkan tanımıştır. Ancak; bütün bu saydığımız doğal kaynaklar günümüzde yer kabuğunda yenilenememektedir. Bu nedenle bu yakıt çeşitleri günümüzde çokça duyduğumuz yenilenebilir enerji kaynakları içerisinde sayılmazlar.

Yukarıda sayılan yakıt çeşitleri yenilenemez enerji grupları içerisindedir. Çünkü, kullanıldığı her geçen gün rezervler tükenmektedir. Bu nedenle insanoğlu alternatif kaynaklara yönelmektedir. Bu da başka bir yazının konusudur.

Kömür

Çok eski bir yakıt çeşidi olarak karşımıza çıkan kömür, maden ocaklarından çıkarılmaktadır. Madenlerden çıkarılan kömürler bir takım aşamalardan geçerek kullanılabilir hale getirilmektedir. Bu işlemler bir takım istenmeyen kalıntıların uzaklaştırılması ile başlar ve aşama aşama kömürün kırılıp en sonda yıkanıp kurutulması ile son bulur.


yakıt çeşitleri

Ancak bu aşamada elde edilen kömür halen tam olarak kullanılabilir halde değildir. Kullanım amacına uygun olarak bir takım değerlendirme proseslerinden geçmektedir. Yıkanıp kurutulan kömür, toz haline getirilir ve daha sonra bir takım bağlayıcılar yardımı ile kullanılacağı yere uygun boyutlara getirilir. Bu halde iken sanayide ya da evlerde kullanılabilir.

Metalurji ve malzeme mühendisleri için çok önemli bir konumda olan kok ise, kömürün oksijensiz ortamda yaklaşık 1000 santigrat dereceye kadar kademeli olarak ısıtılması ile elde edilir. Kok, bir çoğumuzun bildiği gibi, ham demir elde edilen yüksek fırınlarda kullanılmaktadır.

Petrol

Petrol esas olarak bir hidrokarbondur. Yani karbon ve hidrojenden meydana gelmektedir. Petrol bünyesinde bulunan hidrokarbonların farklı yoğunlukta ve kaynama sıcaklıklarında olmaları nedeniyle damıtma yöntemi ile istenilen ürünler elde edilmektedir.

yakıt çeşitleri

İlk damıtma neticesinde gaz, gaz yağı, benzin vb. yakıtlar elde edilmektedir. Damıtma devam ettiğinde ise yağlar elde edilir. İlk damıtma sonucunda elde edilen yakıt türleri, istenmeyen kükürt vb. bileşenlerden ayrılmalıdır. Ayırma işleminden hemen sonra, bünyelerinde bulunan ağır moleküller parçalanmalı ve hafif moleküllere dönüştürülmelidir. Ancak bu işlemden sonra sıvı yakıt olarak tabir edilen fuel-oil elde edilir.

Gaz yakıtlara baktığımızda ise en yüksek oranda doğal gaz bulunmaktadır. Doğal gaz, aslında bir metandır. Ancak bünyesinde bir miktar etan gazı da bulundurmaktadır. Doğal gaz, hem sanayide hem de evlerde çok yüksek miktarlarda kullanılmaktadır.

Yakıt Çeşitleri ve Yanma Mekanizmaları


Yazımızın başında belirttiğimiz gibi, yakıt çeşitleri aslında enerji elde edilebilmesi için bir aracı görevindedir. Yakıtlar yanma olayı sonucunda, insanoğlu için ısı ve enerji açığa çıkarmaktadır. Yakıtların bünyesinde temel olarak karbon, hidrojen, oksijen, az miktarda kükürt, azot gibi bileşenler bulunmaktadır.

Yanma olayı kimya biliminde oksijen ile kimyasal reaksiyon olarak tanımlanmaktadır. Yakıtların oksijen ile kimyasal reaksiyonu sonucunda, CO2 – Karbondioksit, H2O – Su ve SO2 – Kükürt Di Oksit oluşur. Ancak; bu reaksiyonların oluşabilmesi için ortamda yeterli miktarda oksijen gazı bulunmalıdır. Yani havasız ortamda bu reaksiyonlar meydana gelmez.

Yeterli miktarda oksijen bulunmayan yanma mekanizmalarında karbon atomu ile oksijen atomu birleşir ancak ortaya çıkan bileşik CO – Karbonmonoksittir. Bu çok zararlı bir gazdır ve verimsiz bir yanmanın işaretidir. Çevre kirliliği, insan sağlığının olumsuz etkilenmesi gibi bir çok negatif özelliği bulunmaktadır. Verimsiz  ya da tamamlanmamış yanmalar ısı alan reaksiyonlardır. Yani endotermik olarak nitelendirilir. Tam yanma olayları ise ekzotermik reaksiyonlar sınıfına girer. Yani dışarıya ısı verirler. Bu nedenle yakıtlar yanarken istenen reaksiyon verimli olan tamamlanmış yanma olmalıdır.

Yanma Sonucu Yakıt Çeşitleri ve Mekanik Enerji

Yakıtların yanması sonucunda ortaya bir ısı enerjisi çıkmaktadır. Bu yanma olayı, içten yanmalı motorlarda direkt mekanik enerjiye dönüşür. Bildiğiniz üzere, ısı enerjisi mekanik enerjiye dönüştürülebilir. Bu olay termodinamik yasaları ile ispatlanmıştır.

Termodinamik yasalarında, bütün enerji çeşitlerinin birbirlerine dönüşebileceği yazılmaktadır. Yani kapalı bir sistemde enerjinin toplam miktarı değişmez. Sadece birbirlerine dönüşürler. Bu da enerjinin korunumu kanunudur.

Mevzuyu biraz açacak olur isek, içten yanmalı motorlarda, benzin bir yakıt çeşidi olarak silindir içerisinde yanar ve bir miktar ısı enerjisi ve mekanik enerji açığa çıkar. Mekanik enerji otomobilin tekerleklerine iletilirken, ısı enerjisi motor bloğuna ve ordan da atmosfere yayılarak kaybolur. Bu kavram verim olarak düşünülebilir.

Yani, oluşan ısı enerjisinin yüzde kaçının işe dönüşebildiği verimdir. Bir makine ne kadar verimli ise, kayıp o kadar düşüktür.

 

 

 

Yorum Yaz