Temperli Cam Nedir ?

Temperli Cam Tanımı

Halk arasında güvenlik camı olarak da geçen temperli cam, kırılmaya karşı daha dayanıklı olan bir cam çeşididir. Temperli cam ın asla kırılmayacağı olgusu yanlıştır. Temperli camlar da kırılabilirler. Temper kelimesi ısıl işlemi belirtmektedir. Yani, temperli cam, ısıl işlem görmüş camdır.

temperli cam telefon uygulaması

temperli cam telefon uygulaması

Bu camlara güvenli cam denmesinin nedeni, konvansiyonel camlara göre kırıldıklarında yaralanmaya sebebiyet vermemeleridir. Çünkü, bu camlar kırıldıklarında sivri uçlu şekilde değil, çok daha fazla parçaya ayrılarak insan hayatını tehlikeye atmayacak şekilde parçalanırlar. Bu husus da, insan hayatını etkileyecek yerler kullanılan camların, temperli cam olarak kullanılmasını zorunlu hale getirmektedir.

Bu tip camlarda, cam dış yüzeyi büyük bir gerilim ile üretilir. Normal camlarda dış yüzeydeki gerilim 10,000 Psi olup, temperli olanlarda ise 15,000 Psi gerilimle yüklenirler. Böylelikle, darbelerde büyük parçalar yerine, çok daha ufak parçalar halinde parçalanırlar.

Temperli Cam Üretimi Nasıldır ?

Aslında işlemin özeti normal imal edilen cam bir ısıl işleme tabi tutulması olarak açıklanır. Bu ısıl işlem 650-700°C aralığında olmaktadır. Temperleme ısıl işleminden önce cam nihai şekline getirilmelidir. Çünkü; temper işleminden sonra ne yazık ki tekrar kesilemez ya da şekillendirilemez.

Temperleme işleminden önce, cam şekil olarak son haline getirilir ve üzerine 650-700°C aralığında bir sıcaklık uygulanır. Cam ısıtıldıktan sonra, ani bir soğutma yapılır. Bu soğutma işlemi cam yüzeyinde dışarıdan hava verilerek yapılır. Camın dış yüzeyi nispeten daha önce tam katı hale gelerek, yumuşak ve daha akışkan durumda olan camın iç yüzeyini kendine doğru çeker. Bu olay neticesinde malzemenin iç yüzeyinde bir çekme gerilmesi oluşmuş olur. Yani cama önceden bir çekme gerilmesi verilmiş olur.

Yapılan bu işlem neticesinde, herhangi bir kırılma anında cam birkaç parçaya bölüneceğine, binlerce küçük parçaya bölünür ve yaralanma riski azaltılmış olur. Çünkü kırılma neticesinde büyük ve keskin kenarlar olmayacaktır.

Temperli cam, normal konvansiyonel camlara göre yaklaşık 5 kat daha dayanıklıdır. Temperli camlar sadece mekanik zorlamalara değil aynı zamanda ısıl genleşmelere de konvansiyonel camlara göre çok daha iyi dayanım göstermektedirler.


Temperli Cam Kullanıldığı Yerler Nerelerdir ?

Otomobil Ön ve Arka Camlarında ( Kaza anında yaralanmayı önlemesi açısından )

Otobüs Yan Camlarında

Yüksek Sıcaklıkla Temas Eden Camlarda ( fırın vs. )

Yüksek Binaların Cam Giydirme İşleminde,

Bazı Mobilyalarda ( Cam kısımları olan masalar vs. )

Otomobil yan camlarında, temper cam kullanılmamasının nedeni, herhangi bir kaza anında araç içerisinden aniden kaçmak gerektiği ve kapıların açılamadığı durumlarda, camın rahatlıkla kırılıp araç içerisinden hızlıca kaçılması içindir.

Temperli Cam Örnekleri

  • Telefon Kulübesi

temperli cam örnek

telefon kulübesi

Yukarıdaki şekilde, bir telefon kulübesinin camlarının kırıldığı görülmektedir. Bu örnekte temperli cam  örneğinin kırılması görülmektedir. Eğer, bu camın kırılması normal imal edilmiş camda meydana gelseydi, insanı yaralayan sivri uçlar görülebilirdi. Ancak; temperli imalat olduğu için çok küçük parçalara bölünmüş ve yaralanmayı önlemiştir.

  • Otomobil Camları

otomobil arka camı temperli cam

otomobil arka camı temperli cam

Bir çok insanın görmüş olduğu bir görüntü yukarıda verilmiştir. Gün içerisinde güneş ışıklarının geliş açısına bağlı olarak aşağıdaki 2. fotoğraftaki noktalar görülebilmektedir. Ya da polirize edilmiş bir fotoğraf ile veya polarize güneş gözlük camları ile de bu görüntü rahatlıkla ortaya çıkar. Buradaki camda görülen noktalar, temper işleminden sonra, camda bulunan gerilim yani ” Stress ” olayının odaklandığı noktalardır. Daha önce de bahsettiğimiz üzere, bir darbe oluştuğunda stressin en yoğun olduğu yerlerden cam patlayacaktır. Bu da herhangi bir araba kazasında, bıçak şeklinde kırıkların oluşturabileceği yaralanmaların önüne geçilmesine olanak sağlayacaktır.

– Ekran Koruyucu


temperli cam telefon

temperli cam telefon

Yukarıdaki örnekte görüldüğü gibi bu malzemelerin kullanıldığı bir diğer alan ise, akıllı telefonların ekranlarının korunması için bir çoğumuzun kullandığı ekran koruyucular. Neredeyse her model için ayrı üretilen bu ürünler, herhangi bir darbe anında içlerinde bulundurduğu gerilimden dolayı tuzla buz olurlar, yani küçük parçalara bölünürler. Ama telefonun kendi orijinal ekranını korumuş olurlar.

  • Banyo Kullanımları

duşakabin

duşakabin

Kırıldığında yaralanma riski oluşturan yerler arasında yer alan banyolarda kullanılan camlar genellikle bu tip temperlenmiş camlardır. Çünkü bu tip yerlerde camların kırılması esnasında sivri uçlar meydana geldiğinde yaralanmalar hatta ölümler bile oluşabilir.

gökdelen

gökdelen

Amerika Birleşik Devletlerinde çok sayıda gökdelen tipinde bina olduğundan dolayı, bu tip binalarda kullanılan cam miktarı çok fazladır. Bu nedenle bu tip binalardaki cam kullanımı belirli bir standarda göre yapılmaktadır. Örnek olarak;

  • Bazı cam kapılar,
  • Merdiven korkuluk camları,
  • Geniş pencereler,
  • Yer seviyesindeki pencereler,
  • Kayan kapılar,
  • Asansörler,
  • Yüzme havuzu yakınlarında kullanılan camlar.

Özellikle İngiltere’de, Bar ve Pub’lardaki camların tamamına yakına temperli camlardan oluşmaktadır. Bunun nedeni, normal camların kırıldıklarında oluşturdukları sivri kenarlardan dolayı ” Silah ” olarak kullanılabildikleri içindir.


Temperli Cam Dezavantajları

dezavantaj

  • Yazımızın başında da bahsettiğimiz üzere, bu tip camlar temperlenmeden önce son şekline getirilmiş olmalıdır. Çünkü, temperleme işleminden sonra tekrardan şekillendirme yapılamazlar. Bu da bu tip ürünlerin kullanımı ve geri dönüşümü açısından bir dezavantajdır.
  • Cam istenilen ölçülerde üretilse bile, temperleme işleminden sonra, camın herhangi bir yerinde açılacak bir delik, ya da köşelerin zımparalanması işlemi camın bir anda parçalanmasına neden olabilir.
  • Temperli camlar üretim yönteminden dolayı yüzeyleri hafif dalgalı imal edilebilir. Bu dalgalanmalar, imalat sırasında camın merdaneler arasından geçişi sırasında oluşmaktadır.

Temperli Cam Tarihi

İlk olarak 17. yy sonlarında Avrupa’da bulunmuştur. Isıtılmış yağ havuzu içerisinde ısıl işlem yapılarak elde edilen temperli camın patenti ilk olarak İngiltere’de alınmıştır. Bu yıllardan sonra Almanya’da, siemens prosesi olarak da bilinen başka bir yöntemle bu camlar imal edilmiştir. Bu imalat yönteminde, camlar, soğutmalı kalıplar yoluyla preslenmektedir ve ön gerilim yüklenmektedir.

Aslında bu olayın mekanizması daha bilinmeden yüzyıllar kadar önce, cam imalatı sırasında erimiş halde bulunan cam damlalarından bazıları su içerisine düşmekte ve orada istemeden de olsa hızlı soğumaktadır. Hızlı soğuma neticesinde bu cam damlalarında temper etkisi yaratılmış olmaktadır ve normal camlar çekiç darbelerine bile dayanıklı olabilirken, su içerisine düşen camlar en ufak bir darbede paramparça olup küçük parçalara bölünmektedirler. O dönemin insanları aslında farkında olmadan temperli camı bulmuş olmaktadırlar.

Seramik Malzemelerle ilgili Yazımıza Aşağıdaki Linkten Ulaşabilirsiniz…

https://www.metalurjimalzeme.net/seramik-malzemeler/

Temperli Cam Üretimi ile ilgili Videoya Aşağıdaki Linkten Ulaşabilirsiniz…

https://www.youtube.com/watch?v=dTKFPEzDk44