Tavlama Nedir ?

Tavlama Nedir ?

1 Şubat 2019 0 Yazar: admin

Çeliklerin tavlama işlemi genellikle 6 başlık altında toplanmaktadır. Bunlar;

  • Normalizasyon Tavlama
  • Gerilim Giderme
  • Yeniden Kristalleşme
  • Yumuşak Tavlama
  • Kaba Tane Tavı
  • Difüzyon Tavı

Çeliklerin tavlama işlemi uzun bir konu olmasına rağmen bu yazımızda hepsinden kısa kısa bahsederek bilgi sahibi olmanızı sağlayacağız.

Normal Tavlama



Ötektoid altı çeliklerde AC3 ötektoid üstü çeliklerde AC1 hattının 20-40 Santigrat derece üzerindeki bir sıcaklığa kadar ısıtma, ardından cereyansız havada çeliğin yavaş bir şekilde soğutulması işlemine denmektedir.

Normalizasyon tavlamada amaç, dövme, döküm, kaynak, haddeleme gibi üretim sonucu bozulan tane yapısını ince taneli homojen bir yapıya dönüştürmektedir.

https://www.metalurjimalzeme.net/normalizasyon-tavi/

Gerilim Giderme Tavlaması

Döküm, kaynak, sıcak ve soğuk şekillendirme, talaşlı şekillendirme gibi imalat yöntemleri ya da ısıl işlemler sonrası dengesiz soğuma sonucu çelikte iç gerilmeler meydana gelir. Bu gerilmeler için parçalar 550 – 650 Santigrat derece arasında ısıtma işlemine tabi tutulur ve fırında yavaşça soğutulur. Tane yapısında herhangi bir değişiklik meydana gelmez.

Gerilim Giderme Tavlaması

Yeniden Kristalleşme Tavlama İşlemi

Soğuk şekil değiştirilme işlemi görmüş çelikte, redüksiyona bağlı olarak gerinim sertleşmesi olur. Taneler yönlenmiş şekilden ince yassı hale geçer. Sonucunda dayanım artarken, süneklik azalır.

Malzemenin azalan sünekliğini tekrar eski haline getirebilmek için yeniden kristalleşme ısıl işlemi yapılmalıdır. Bu işlem 600 – 650 Santigrat derece arasına ısıtılır. Yeniden kristalleşme sıcaklığı ne kadar yüksek ya da ısıtma süresi ne kadar uzun olur ise yeniden kristalleşme zamanı o kadar kısalır.

https://www.metalurjimalzeme.net/yeniden-kristallesme-rekristalizasyon/

Yumuşak Tavlama

Küreselleştirme tavı da denilen bu ısıl işlem AC1 hattının altında yaklaşık olarak 700 santigrat dereceye kadar ısıtma ve yavaşça soğutma işlemidir. Ötektoid altı çeliklerde perlit içindeki sementit küresel forma dönüşür. Böylece çeliklerin süneklik ve tokluk değeri artar. Alaşımsız karbonlu takım çeliklerine mutlaka uygulanır. Bu ısıl işlem sonucunda malzemenin ortalama sertliğinde düşüş gözlemlenir.

Difüzyon Tavlaması

Bu ısıl işlem, çelikler için 1050 – 1300 Santigrat derece arasında yapılır. Yapıda bulunan segregasyonların homojen bir şekilde dağılmasını sağlamak için yapılır. Tavlama sıcaklığı yüksek olduğundan oksidasyon ve dekarburizasyona karşı koruma önlemi alınmalıdır. Yüksek miktarda kükürt – S – içeren haddelenmiş çelikler tane sınırlarında kükürt – S – elementi segregasyonu içerebilir. Bu yapı, difüzyon tavlaması ile daha ince ve düzenli bir şekle girerler.

Kaba Tane Tavı

Bu işlem talaş kaldırmayı kolaylaştırmak üzere ötektoid altı çeliklerde kaba tane oluşturmak için yapılır. Bu şekilde daha iyi talaşlı şekillendirme yapılır. Kaba taneli çeliklerin elektriksel ve manyetiksel özellikleri daha iyi hale gelir. Bu ısıl işlemde, normalizasyon ısıl işlemine göre daha yüksek bir sıcaklıkta işlem yapılır ayrıca, tav süresi daha uzundur. Demir karbon denge diyagramındaki AC1’e kadar fırında, AC1’den sonra havada soğutulur.

http://www.wikizero.biz/index.php?q=aHR0cHM6Ly9lbi53aWtpcGVkaWEub3JnL3dpa2kvSGVhdF90cmVhdGluZw

Please follow and like us: