Savurma Döküm Nedir ?

Savurma Döküm

Savurma döküm, santrifüj kuvvetinin sıvı metali kalıp yüzeyine dağıtması için yüksek devirde döndürülen bir kalıp içerisine sıvı metali dökerek yapılan bir grup döküm yöntemine denir. Bu döküm grubunda şu döküm yöntemleri vardır ; Gerçek savurma döküm, yarı savurma döküm ve savurmalı döküm.

 

 

Gerçek Savurma Döküm

Gerçek savurma döküm yönteminde, erimiş metal boru şeklinde içi boş parçaların üretimi için bir eksen etrafında dönen bir kalıp içerisine dökülür. Bu yöntem ile üretilen parçalara borular, tüpler, burçlar ve halkalar örnek olarak verilebilir. Sıvı metal yatay eksende dönen bir kalıbın bir ucuna dökülür. Bazı uygulamalarda kalıbın döndürülmesine sıvı metal dökülmeden önce değil, döküldükten sonra başlanır. Yüksek devirde dönme, sıvı metali kalıbın şeklini almaya zorlayan santrifüj kuvvetlerinin oluşmasına yol açar. Dolayısıyla döküm parçasının dış yüzeyi yuvarlak, sekizgen, altıgen ( hekzagonal ) vb. olabilir. Ancak; parçanın iç yüzeyi döküm parçasına etkiyen radyal simetrik kuvvetler nedeniyle teorik olarak ideal yuvarlak şekil ile olur.

 

Android Uygulamamızı Google Play’den Yükleyebilirsiniz. Eski Uygulamayı Telefonunuzdan Kaldırabilirsiniz.

MetalurjiMalzemeNet
MetalurjiMalzemeNet
Developer: Murat Kulaç
Price: Free

 

Bu yöntemde, kalıp dönme ekseni yatay ve dikey olabilir, ancak; yatay dönme ekseni daha yaygın olarak kullanılmaktadır. Yatay tip olanlarda, işlemin başarılı olabilmesi için kalıbın hangi devirlerde dönmesi gerektiği merkez kaç kuvveti formulü ile hesaplanmaktadır.

savurma döküm formulü

Merkezkaç Kuvveti

G-faktörü olarak bilinen GF ( G-Factor ), yukarıda hesaplanan F merkezcil kuvvetin, ağırlığa bölünmesi ile elde edilmektedir. Bu döküm yönteminde G-Faktörü çok düşük olur ise, yani yavaş bir dönme söz konusu ise, kalıbın dönmesi sırasında sıvı metal kalıbın üst yüzeyine yapışmayacak aksine damlama şeklinde kalıbın alt tarafına dökülecektir. Bunun nedeni, sıvı metalin dönme hızı ile kalıbın dönme hızı farklı olacağından sıvı metal ile kalıp cidarı arasında kayma gerçekleşmesidir. Her ne kadar seçilmesi gereken GF değeri dökümü yapılan metale bağlı olarak değişse de, yatay santrifüj dökum işlemi için 60-80 GF değerlerinin uygun olduğu bilinmektedir.

Dikey Yöntem


Dikey savurmalı döküm yönteminde, sıvı metalin üzerine etkiyen yer çekimi etkisi döküm cidarlarının tabanda, üst kısımdan daha kalın olmasına yol açmaktadır. Döküm parçasının iç yüzeyinin profili parabolik bir şekil almaktadır. Dolayısıyla dökülen parçanın üst kısım ve tabandaki iç çap farkı devir hızı ile alakalıdır.

Çap farklarının sıfır ” 0 ” olabilmesi için devir hızının teoride sonsuz olması gerekmektedir. Ancak; pratikte bu mümkün değildir. Bu nedenle yüksek devir ile çalışmak dikey yöntemde oluşacak çap farkını minimuma indirecektir.

Özellikle, iç çapın sonradan talaşlı imalat ile düzeltileceği parçalar bu yöntem ile dökülebilmektedir. Bu yöntem ile üretilen parçaların yoğunluğu, özellikle kuvvetin en yoğun olduğu dış kısımlarda maksimum düzeydedir. Döküm alaşımı içerisinde oluşan süreksizlik, empürüte gibi istenmeyen partiküller, dökümün en az yoğun olduğu iç cidar kısımlarında birikecektir. İç cidarda biriktiği için ve işlem sonucunda iç cidar talaşlı imalat ile temizleneceği için, bu tip kusurlardan kolaylıkla kurtulunabilir.

Yarı Savurma Döküm

İçi boş boru şeklinde parçalar yerine, katı parçalar üretmek için santrifüj kuvvetinden yararlanılır. Yarı – savurma dökümde devir hızı G- faktörü yaklaşık 15 olacak şekilde ayarlanır ve sıvı metal takviyesi için kalıplar besleyici kalıbın ortasında olacak şekilde tasarlanır. Yöntem genellikle iç kısımları talaşlı işlem ile işlenecek parçaların dökümünde kullanılır. Bu şekilde döküm parçasının en kalitesiz kısımları döküm sonrası uzaklaştırılmış olur. Bu yöntem ile üretilebilecek parçalar örnek olarak tekerlek ve kasnaklar verilebilir. Yarı savurmalı dökümde sıkça bozulabilir kalıplar kullanılır.

Savurmalı Döküm

Savurmalı dökümde kalıp, döküm boşlukları dönme ekseninden uzakta olacak şekilde tasarlanır. Bu sayede, kalıba dökülen sıvı metal santrifüj kuvveti tarafından kalıp boşluklarına dağıtılır. Bu yöntem küçük parçaların dökümünde kullanılmaktadır. Diğer iki savurma dökümün uygulamasındaki dökülecek parçaların radyal olarak simetrik olma zorunluluğu bu yöntemde şart değildir.

Yöntemin Avantaj ve Dezavantajları

Her yöntemin kendine göre avantaj ve dezavantajları olduğu düşünüldüğünde, bu yöntemin de doğal olarak artı ve eksileri bulunmaktadır.

Örnek olarak; yöntemde maça kullanımı olmadan boru imalatı yapılabilmektedir. Çünkü merkezkaç kuvvetlerinden dolayı, sıvı metal kenarlarda birikecektir ve parçanın ortası boş kalacaktır. Diğer bir artısı ise, hem yüzeyi kaliteli çıkacak, hem de sistemde yolluk olmadığı için hurda malzeme çıkmayacaktır.  Son olarak, merkezkaç kuvvetinin bir etkisi olarak, ince cidarlı kısımlar sıvı metal ile dolabilmektedir.

Yöntemin dezavantajları azdır. Bunlar sıra ile, ilk yatırım maliyetlerinin yüksek olması ve yoğunluğu farklı alaşımların merkezkaç kuvveti etkisi ile, parçanın içi ve dışında farklı oranlarda bulunmasına neden oluşudur.

 

Kaynaklar

https://www.metaltek.com/capabilities/processes/metal-casting/centrifugal-casting

https://marketing.metaltek.com/smart-blog/what_is_centrifugal_casting_and_how_does_it_work

https://www.wikizeroo.org/index.php?q=aHR0cHM6Ly9lbi53aWtpcGVkaWEub3JnL3dpa2kvQ2VudHJpZnVnYWxfY2FzdGluZ18oaW5kdXN0cmlhbCk

Yorum Yaz