Redüksiyon Nedir ?

Redüksiyon Nedir ?

6 Kasım 2018 Kapalı Yazar: admin

Redüksiyon Nedir ?

Redüksiyon, genellikle boru hatlarında kullanılmaktadır. Kullanım amacı; borunun ya daha büyük ya da daha küçük başka bir boru hattına bağlanmasını sağlamaktır.

konsantrik redüksiyon

konsantrik redüksiyon

Yukarıda örnek olarak verilen bir paslanmaz çelikten konsantrik redüksiyonun fotoğrafı görülmektedir. Bu bağlantı elemanının bir ucuna büyük çaplı boru, diğer ucuna da küçük çaplı boru kaynak yapılarak montaj yapılır. Böylece boru hattı, yekpare bir şekilde devam edebilmektedir. Redüksiyonların boyları, standartlarda verilir. Genellikle büyük çap ile küçük çapın ortalaması şeklinde verilse de, standartlarda verilen ölçülere uyulmak zorundadır.

Redüksiyonlar, sistemler, akışkanın boru içerisinden kesintiye uğramadan geçmesini sağlarlar. Eğer sistemde, boru çapı değişiyor ise bu bağlantı redüksiyon ile sağlanır. Büyük çoğunlukla konsantrik redüksiyonlar kullanılsa da, eksantrik redüksiyonlar da kullanılabilmektedir. Eksantrik olanların kullanılma nedeni genellikle; devam eden boru hattının ya üstten ya da alttan aynı seviyede olmasını sağlayabilmektir.

Redüksiyonlar, inch ya da metrik ölçülerde sipariş edilebilmektedir. Genellikle metrik olanlar EN yani Avrupa Normları, inch olanlar ise Amerikan Normlarıdır.

Genellikle 2 farklı tip reduksiyon bulunmaktadır.

Redüksiyon Tipleri



1- Eksantrik Redüksiyon



ekzantrik redüksiyon

eksantrik reduksiyon

Yukarıdaki fotoğrafta eksantrik redüksiyon örneği görülmektedir. Renginden de anlaşılacağı üzere, paslanmaz çelikten imal edilmiş bir fittingstir. Fittings, İngilizce ” Bağlantı Elemanı ” anlamına gelir ve boruları birbirine bağlayan malzemelere verilen genel isimdir. Dirsek de bir ” Fittings “dir.

İlgili standartlarda ASME ya da EN, fittings ölçülerinin ayrı ayrı ölçüleri ve toleransları verilmektedir. Fittings imalatçıları bu ölçüler ve toleranslar dahilinde imalat yapmak zorundadır. Standartlarda fittingsler için, büyük çap, küçük çap, büyük çap tarafına ait et kalınlığı, küçük çap tarafına ait et kalınlığı ve fittings boyu belirtilmektedir.

Eksantrik redüksiyonun akılda kalması açısından, şeklindeki eşit olmama durumu, araçlardaki eksantrik miline benzetilerek giderilebilir. Çünkü bilindiği üzere, eksantriklik eş eksenden farklı anlamına gelmektedir. Büyük çaptan küçük çapa daralırken, bir taraf zemine paralel giderken, diğer taraf zemine belirli bir açı ile eğimli olarak daralmaktadır.

Eksantrik Redüksiyon Kullanımı Faydaları

  • Eksantrik tip fittings kullanımı akışkanlardan dolayı oluşan ses ve titreşimi azaltmaktadır.
  • Kısa olduğundan dolayı az yer kaplayarak boruları birleştirir.
  • Bir tarafı düz olduğu için, türbülans daha az meydana gelir.
  • Aşağıdaki şekilde de görüleceği üzere, büyük çaplı borulardan gelen akışkanın, pompalara gireceği yerlerde türbülansı engellemek adına eksantrik redüksiyon kullanımı büyük avantaj sağlamaktadır.
    eksantrik redüksiyonun pompalarda kullanımı

    eksantrik redüksiyonun pompalarda kullanımı

2- Konsantrik Redüksiyon

konsantrik redüksiyon

konsantrik redüksiyon

En çok kullanılan reduksiyon tipi konsantrik tiptir. Yukarıdaki şekilden konsantrik reduksiyonun neye benzediği anlaşılabilmektedir. Eksantrik tipten farklı olarak, büyük çaptan küçük çapa daralırken her yönden eşit yönde daralmaktadır. Boru hattını iç çaptan ortalarsak, konik şeklinde bir daralma görülmektedir.

Örnek olarak 2″ x 1″ Sch 10 Konsantrik Reduksiyon kullanıldığında, redüksiyon ölçüsü ASME ( American Society of Mechanical Engineers ) B16.9 standartlarına göre, 60.3 mm boru çapından 33.4 mm boru çapına daralan ve et kalınlıkları redüksiyonun her iki ucunda da 2.77 mm’dir. Uzunluğu da 76 mm’dir.

Not : Ölçüler ASME B.16.9 standardından alınmıştır.

Redüksiyon Sipariş Bilgileri

Bir proje için redüksiyon sipariş edileceği zaman aşağıdaki bilgiler talep edilmelidir.

  • Büyük çap ve Küçük çap ölçüleri ( inch ya da mm yani metrik olarak )
  • H uzunluğu
  • Her iki ucun da et kalınlığı
  • Malzemenin kalitesi ya da tipi ( paslanmaz çelik ya da karbon çelik, alüminyum, bakır vb. )
  • Kullanılacağı standart ( ASME ya da EN )
  • Redüksiyonun kaynaklı mı yoksa kaynaksız mı imal edileceği bilgisi.

Örnek Redüksiyonun Ölçü – Boyut Kontrolü

Aşağıdaki tabloda ASME standartlarına göre, konsantrik ve eksantrik redüksiyonların geniş çap, dar çap ve H – Uzunluk ölçüleri verilmektedir.

redüksiyon ölçüleri

redüksiyon ölçüleri

teknik çizim

teknik çizim

 

Yukarıdaki tabloda ( Table – 11 ), eksantrik ve konsantrik tiplerdeki fittingslerin teknik resimlerindeki uzunluk ölçüsü olan ” H ” ölçüsü verilmektedir.  Örnek bir çalışma aşağıda verilmektedir.

  • 4″ x 2″ Sch 10 Konsantrik Redüksiyonun sipariş verildiğini ve kalite kontrol personelinin bu fittingsi ASME B16.9 standardına göre kontrol ettiğini varsayalım.
  • Büyük çap : 114.3 mm, küçük çap ise 60.3 mm olmalıdır. Yukarıdaki tabloya bakıldığında da H ölçüsünün 102 mm olması gerektiği görülmektedir. Et kalınlıkları ise, büyük çap için 4″ Sch 10 kalınlığı 3.05 mm, 2″ Sch 10 için ise 2.77 mm olmalıdır.
  • Tabi ki mühendislikte imalat hiç bir zaman net ölçü ile verilmez. Her zaman için imalat toleransları olmaktadır. Amerikan standartlarına göre et kalınlıkları ( – ) eksi toleransları -%12.5 olarak belirlenmiştir. Buradan hareket ile 3.05 mm’nin minimum olması gereken ölçüsü 2.66 mm olarak belirlenir iken, 2.77 mm’nin ise 2.42 mm minimum olarak belirlenir. Yani; mikrometre ya da kumpasla kalınlık ölçümü yapıldığında, 3.05 mm’lik tarafın ölçüsü minimum 2.42 mm’ye kadar kabul edilebilir olmaktadır.
  • ASME B16.9 standardı tolerans tablosuna bakıldığında ise; H ölçüsünün +,- 2 mm tolerans aralığı olduğu tespit edilmiştir. Buna göre, istenen 102 mm’lik H ölçüsünün kabul ölçü aralığı 100 mm ile 104 arasında olmaktadır.
  • Yine aynı tablodan, çap ölçülerinin toleranslarına bakıldığında ise, 4″ çap ölçüsünün toleransı (+,-) 1.6 mm olarak tespit edilmiştir. Buna göre, 114.3 mm istenen büyük çap ölçüsü, 112.7 mm – 115.9 mm arasında ölçülebilir. Yani toleranslar büyük çapı bu ölçü aralığında kabul etmektedir. Diğer çap ölçüsü olan 2″ yani 60.3’ün tolerans tablosundaki değeri +1.6 mm, – 0.8 mm olarak tespit edilmiştir. Buna göre; küçük çap ölçülür iken 59.5 mm – 61.9 mm arasındaki ölçüler kabul edilebilir değerler arasındadır.

Et kalınlıkları ile ilgili tablo için aşağıdaki bağlantıyı inceleyebilir ve rehber olarak kullanabilirsiniz.

https://www.pipeflowcalculations.com/tables/schedule-10.php

Ayrıca redüksiyonlar ile ilgili yabancı kaynak için aşağıdaki bağlantı işinize yarayabilir.

http://www.pipingstudy.com/reducer.html

Diğer bir bağlantı elemanı – fittings çeşidi olan ” Dirsek ” ile ilgili yazımız için aşağıdaki bağlantıyı kullanabilirsiniz.

Dirsek Nedir ?

 

 

Please follow and like us: