Plastik Kaynak Nedir ?

Plastik Kaynak Nedir ? Plastik Kaynak Nasıl Yapılır ?

Plastik kaynak, temel olarak plastik malzemelerin aynı metallerde olduğu gibi ancak farklı yöntemler ile birleştirilmesi işlemine denir. Plastik kaynak, adından da anlaşılacağı üzere plastik malzemelere yapılmaktadır ancak; hepsine uygulanamamaktadır. Temel mantık olarak, malzemenin eritilip birleştirilmesidir. Ya da ilave bir başka plastik kullanılarak diğer iki ana malzeme birleştirilir. Bu kaynak yöntemi sadece termoplastik malzemelere uygulanabilmektedir. Termoset malzemelere bu birleştirme yöntemi uygulanamaz.

Termoset malzemelere plastik kaynak uygulanamamasının temel nedeni, bu tip plastiklere bir kez şekil verildiğinde, tekrar ne kadar ısıtılırsa ısıtılsınlar asla erimezler, sadece kömür halini alırlar ve kullanılamayacak hale gelirler. Bunun temel nedeni, termoplastik malzemelerde wan der waals atomik bağları var iken, termoset plastiklerde çapraz bağlar molekülleri bir arada tutar. Böylece, bu malzemeler hem daha rijit hem de bir kez şekillendikten sonra tekrar eritilip kullanılamazlar. Yani geri dönüşümleri imkansızdır.

Termoplastik malzemelerde ise, molekül zincirleri arasında wan der waals bağları vardır. Bu tip bağlar çapraz bağlara göre daha az mukavemetlidir. Şekillendirildikten sonra tekrar tekrar eritilip başka şekillerde şekillendirilip kullanılabilirler. Yani geri dönüşümleri mümkündür. Bu özellikleri nedeniyle de çevreye daha duyarlı tip malzemelerdir.

Plastik Kaynak Nasıl Yapılır ?

Plastik kaynak temelde bir kaç yöntem ile yapılmaktadır. Bu başlığımızda bu yöntemleri kısaca açıklayacağız. İlk yöntem sıcak hava kaynağı olarak da bilinen sıcak gaz kaynağıdır. Wikipedia’nın konu ile ilgili makalesi için bu bağlantıyı inceleyebilirsiniz.

Sıcak Gaz Kaynağı


Bu yöntem, ilave bir malzeme kullanılarak yapılmaktadır. Yöntem ile ilgili faydalı ve eğitici bir video için bu bağlantıyı inceleyebilirsiniz.

Sıcak Gaz Plastik Kaynak Yöntemi

Sıcak Gaz Plastik Kaynak Yöntemi

Yukarıdaki şekilden ve eğitici videodan da anlaşılacağı üzere, kaynak yapılacak yer bir sıcak hava tabancası ile ısıtılır. Gerekli ısıtma yapıldıktan sonra, ilave plastik ile aralık doldurulur. Bu işlem bir kaç pasoda gerçekleştirilebilir. Burada kullanılan sıcak gaz azot olabilmektedir. Bunun temel nedeni, plastik malzemelerin yüksek sıcaklıkta oksitlenmelerini engellemektir. Oksitlenme sadece metallerde olmamaktadır. Plastik malzemeler de oksitlenerek kırılgan hale gelmektedir.

Plastik kaynak yapılacak olan parçalar çok sert ise, ilave malzeme, birleştirilecek malzemeler arasına konur. Ancak; kaynak yapılacak plastikler yumuşak bir termoplastik ise, ek bir bastırma aparatı ile, kaynak dikişine baskı uygulanması gerekmektedir.

Sıcak Eleman Kaynağı

Bu yöntem nispeten daha çok bilinen bir yöntem olup konu ile ilgili faydalı bir video için bu bağlantıyı inceleyebilirsiniz.  Plastik kaynak yapılacak parçalar ( Genellikle boru ) uç kısımları ilk önce tıraşlanarak düzeltilmelidir. Bu, iyi bir bağlantı yüzeyi sağlamak için yapılır.

Sıcak Eleman Kaynağı

Sıcak Eleman Kaynağı

Düzgün bir ara yüz elde edildikten sonra, ısıtıcı disk ya da plaka boru uçlarını ısıtmaktadır. Burada dikkat edilecek nokta, makinanın doğru sıcaklığa ulaşıp ulaşamadığının kontrol edilmesidir. Bu işlem için sıcaklık ölçüm kalemleri kullanılmaktadır. Uygun sıcaklığa ulaşan ısıtıcı, boruların arasına getirilerek, boruların uçlarını istenilen sıcaklığa getirir.

Boru uçları erimeye başladıktan sonra, ısıtıcı disk hızlıca aradan çekilerek boruların iki ucuna baskı uygulanır ve birleştirme sağlanır. Yukarıdaki açıklayıcı şekilden de anlaşılacağı üzere, kaynak yapılan yerlerde şekil bozukluğu oluşmaktadır. Bunu gidermek için, o kısımlar tıraşlanarak, homojen bir yüzey elde edilebilir.

Ultrasonik Plastik Kaynak

Bu yöntemde, yüksek frekanslı ultrasonik ses dalgaları ( 20-40 kHz ) kullanılmaktadır. Bu dalgalar ile, düşük genlikte bir titreşim oluşmaktadır. Bu titreşim birleştirilecek parçaların birbirlerine hızlı bir şekilde sürtünerek ısı ortaya çıkarmasına ve sonuç olarak gerekli sıcaklığa ulaşıp birbirlerine kenetlenmesine neden olacaktır. Hızlı ve kolay bir yöntem olarak bilinmektedir.

Aşağıda, görülen ” plastik materials ” pembe ve sarı parçalara, ” sonotrode ” adı verilen parça yardımı ile titreşim uygulanır. Bu titreşim yüksek frekanslı olduğu için, aralarında sürtünme kaynaklı bir sıcaklık artışı olacak ve parçalar birbirlerine kaynatılmış olacaklardır.

Ultrasonik Kaynak

Ultrasonik Kaynak


Plastik Kaynak ve Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

Kaynak yapılacak parçaların yüzeyleri temiz olmalıdır. Birleştirilecek yüzeyde herhangi bir düzensizlik, yağ, toz vb. bulunması kaynağın mukavemetini düşürecektir. Çünkü aynı metallerde olduğu gibi, gözenek vb. oluşumlara neden olacaktır.

Kaynak makinasının yeterli sıcaklığa çıkıp çıkmadığı kontrol edilmelidir. Yeterli ergime sıcaklığına çıkamayan ana malzeme, sağlıksız bir kaynak dikişi oluşturacaktır. Bu da mukavemeti düşürecektir. Makinanın ulaşması gereken sıcaklık, kaynak yapılacak malzemeye göre değişse bile, genellikle 250 – 260 santigrat derece civarında olmalıdır.

Paftaların iç ve dış yüzeyleri temiz olmalıdır. Eğer temiz olmaz ise, hem paftalar tam olarak ısınamaz dolayısı ile kaynak yapılacak plastik malzemeleri tam olarak ısıtamaz. Homojen bir ısınma olmaz ise, kaynak hataları oluşacaktır.

Kaynak Makinesi

Kaynak Makinesi

Yapılan en büyük hatalardan biri, kaynak yapılacak parçaların gerekli sıcaklığa çıkmadan birleştirilmeye çalışılmasıdır. Bunun önlenmesi için, borular yeterli süre makine içerisinde tutulmalıdır. Makinadan çıkarılan borular, zaman geçmeden birleştirilmelidir. Bu birleştirme sırasında, uygulanacak güç az ya da fazla olmamalıdır. Güç uygulanır iken borular çevrilmemelidir.

Kaynak işlemi bittikten sonra, makina soğumaya bırakılmalıdır. Ekstradan bir soğutma işlemi yapılmamalıdır. Bu ani soğuma, kaynak makinesine zarar verebilir. Özellikle şantiye ortamlarında, ortamdan kaynaklı toz vb. maddeler, makineden uzakta tutulmalıdır.

Metalik malzemelerin kaynak işlemi için bu makalemize göz gezdirin.

Yorum Yaz