Penetrant Test

Penetrant Test Tanımı

Penetrant Test, günümüzde yüzey hatalarının tespitinde kullanılan yöntemlerin başında gelmektedir. Genellikle, fabrikalar, şantiyeler vb. çalışma sahalarında yüzey kusurlarının tespit edilmesinde en çok başvurulan NDT ( Non-Destructive-Test ) – Tahribatsız Muayene Yöntemidir.

Muayenesi yapılacak parça sağlam, rijit ve gözeneksiz olmalıdır. Çünkü gözenekli bir yapıda, penetrant muayene hatalı sonuçlar verecektir.

Penetrant Test İşleminin Yapılması;

  • Yüzeyin Hazırlanması : Muayenesi yapılacak parça her türlü kir, pas gibi kalıntılarından temizlenmelidir. Temizlik esnasında, kimyasal da kullanılabilir. Önemli olan yüzeye açık hataların, tamamen görülebilir şekilde olmasıdır. Böylece uygulanacak penetrant sıvısı rahatlıkla yüzeye uygulanacaktır.
  • Penetrasyon : Çatlak veya gözeneğe girecek olan penetrant sıvısının yüzeye püskürtülme işlemi yapılır. Bu işlem ile yüzey kusuruna sıvı penetrasyonu sağlanır. Tam penetrasyon sağlanması için 20-25 dk gibi bir süre beklenmesi idealdir.
  • Fazla Penetrantın Alınması : Penetrasyon sıvısı uygulanan yüzey, fazla penetranttan temizlenmeli ve beklenmelidir. Bu temizleme işlemi cleaner denen kimyasal solusyonlarla, genellikle spreylerle yapılır.
  • Developman İşlemi : Yüzey tamamen temizlendikten sonra, yüzeye developer uygulanır. Uygulanan developer yardımıyla yüzey kusurları görülebilir olur.
penetrant test uygulaması

penetrant test uygulanması

Yukarıda anlatılan hususların, penetrant muayene yöntemi adımlarının daha iyi anlaşılabilmesi için, yukarıdaki şekille birlikte aşağıdaki açıklamayı okuyunuz…

Yukarıdaki şekilde de açıklandığı üzere, tespit edilmek istenen yüzey ilk olarak temizlenir. Temizlenmesindeki amaç, çatlak, gözenek vs. içine penetrant sıvısının girmesini sağlamaktır. Yüzey temizlenirken, yüzeye zarar verecek kimyasallar kullanılmaması büyük bir önem taşır. Ancak temizlik esnasında kimyasal solüsyon kullanımı da olabilir.

Uygun bir şekilde temizlenen malzeme yüzeyine penetrant sıvısı uygulanır. Penetrant sıvısı, giriciliği yüksek bir sıvıdır. Yani; normalde suyun giremeyeceği çatlak gözenek vb. yüzey hatalarına penetrant sıvısı girebilir. Bu sıvının hataya nüfuz etmesi için belli bir süre beklenmelidir. Bu süre penetrant test sıvısı üreticisinin belirlediği süre kadar olmalıdır. Ortalama 20-25 dakika kadar sürebilir.

4. Şekile bakılır ise, penetrant test sıvısı uygulandıktan ve bekletildikten sonra, bu sıvının fazlası temiz bir bezle silinir.

Yüzeyde kırmızı leke kalmayacak şekilde temizlenen malzemeye ” Developer ” uygulanır. Uygulanan developer, 6. şekilden de görüleceği üzere, çatlak içine nüfuz etmiş ” kırmızı ” penetrant sıvısını yüzeye çeker. Böylece normal gözle algılanmayan yüzey hatası görülür hale gelir. Böylece normalde algılanmayan hatalar ( çatlak, gözenek vb. ) tespit edilmiş olur.

Yüzeyde bulunan ve gözle görülmeyen çatlakları tespit etmek amacıyla penetrant test yöntemi uygulanır.

Muayene işlemi sırasında ortam iyi aydınlatılmış olmalıdır. Çünkü ortaya çıkan kusurların görülebilmesi için belirli bir ışık şiddetinin üstünde aydınlatma gereklidir. Eğer floresan yöntem uygulanıyorsa, ortam karanlık olmalıdır.


Penetrant Test Numunesi

penetrant test numunesi

penetrant test numunesi

Yukarıdaki parçada görülen uygulamada, sonlanmış bir test bulunmaktadır. Gri yüzey üzerinde görülen ” kırmızı ” kısımlar, testin ilk sürecinde uygulanan ” penetrant ” sıvısıdır. Developer uygulandıktan sonra yüzeye çıkan penetrant test sıvısı, yukarıdaki malzemede gözenek ve çatlak gibi hataların yerlerini tespit etmiştir. Malzeme incelendiğinde, aynı hat üzerinde yüzeyde bulunan boydan boya gözenek tespit edilmiştir.

Penetrant Test Yönteminin Avantajları

penetrant test avantajları

penetrant test anavtajları

  • Küçük yüzey hatalarının tespitinde yüksek hassasiyeti olması
  • Karışık parçalı şekillerde kolay muayene yapılabilmesi
  • Büyük parçaların yüzeylerinin ucuz bir şekilde muayene yapılabilmesi
  • Metal ya da metal olmayan, manyetik olan ya da manyetik olmayan bir çok malzemenin muayene yapılabilmesi
  • Az ekipman sayesinde hem ucuz hem de taşınabilir bir muayene sistemi olabilmesi
  • Diğer tahribatsız muayene yöntemlerine göre daha kolay olması.
  • İşlemi yapacak personel için az bir çalışma gerektirmesi.

Penetrant Test Dezavantajları

penetrant test dezavantajları

penetrant test dezavantajları

  • Sadece yüzeye açık hataların tespit edilebildiği bir muayene yöntemi olması,
  • Yüzeyinde gözeneği çok olan parçaların muayene yapılamaması,
  • Muayene yapılacak yüzeyin temiz olması zorunluluğu vardır. Yani pas, kir, yağ gibi birikintilerin yüzeyden temizlenmesi gerekmekte bu da ekstra zaman ve külfete neden olmaktadır.
  • Penetrant Test muayenesini yapacak personelin, malzeme yüzeyine direkt olarak ulaşabiliyor olması,
  • Yüzey pürüzlülüğü, malzeme muayene hassasiyetine etki edecek olması,
  • Birden fazla yönteminin olması
  • Her işlem sonrasında, yüzey temizliği yapılması gerekliliği. ( Özellikle de muayeneden sonra kaynak işlemi yapılacak ise. )
  • Kullanılan ürünlerin kimyasal özellikte olması ve kapalı alanlarda yapılacak çalışmalarda çalışanların zarar görmemesi için iyi havalandırma olması.

Sonuç

Penetrant Test, malzemelerin sadece yüzeye açık olan hatalarının tespit edilmesinde kullanılır. Yüzeyin hemen altında olan kusurların tespitinde kesinlikle kullanılamaz. Eğer malzeme manyetik ise, Manyetik Test ( MT ) kullanılması gerekmektedir. Östenitik paslanmaz çeliklerde bu test uygulanmaz. Ancak eğer östenitik paslanmaz çelik soğuk deformasyona uğradıysa kısmen manyetikleşmiş ve MT ( Manyetik Test ) uygulanabilir hale gelmiştir.

Penetrant Test yönteminin kısıtlayıcı bir özelliği olarak fazla bekleme süresini sayabiliriz. İmalatın yoğun ve hızlı olduğu şantiye ya da fabrikalarda, bazı uygulamalarda 20-30 dk’ya varan bekleme süreleri, imalatı yavaşlatmaktadır. Bu da bir takım problemlere neden olabilmektedir. Ancak; halen yüzeydeki çatlak ve gözeneklerin tespit edilmesindeki en çok kullanılan yöntem Penetrant Test Yöntemidir.

Penetrant Testin yapılışının fotoğrafla açıklandığı İngilizce kaynak için aşağıdaki linke tıklayabilirsiniz…

http://www.nationalboard.org/Index.aspx?pageID=164&ID=374

Radyografik Muayene ile ilgili hazırladığımız makaleyi okumak için aşağıdaki linke tıklayabilirsiniz…

https://www.metalurjimalzeme.net/radyografik-muayene-rt/