Otomat Çeliği

Otomat Çeliği

27 Ağustos 2018 Kapalı Yazar: admin

Otomat Çeliği

Otomat çeliği, hızlı talaş alma işlemlerinde kullanılır. Otomat çeliği, maliyeti düşüktür ve talaşlı imalatlarda kullanılabilen çelik türleridir. Fiziksel ve kimyasal özelliklerinden ötürü, işlenebilirler. Diş açılabilir, torna ve frezede kullanılabilir, delik delinebilir vb…

Otomat Çeliği Isıl İşlem uygulanıp uygulanamamasına göre ikiye ayrılmaktadırlar…

  • Isıl işlem’e uygun olanlar
  • Isıl işlem’e uygun olmayanlar

Isıl işleme uğrayan otomat çelikleri de;

  • Islah işlemi’ne uygun
  • Sementasyon işlemine uygun olarak 2 gruba ayrılır.

 

Otomat Çeliği Kükürt ve Karbon İçerikleri



Otomat çeliği, en az S içeren ( %0.08-0.3 ) 15S10 kaliteden en çok S içeren ( %0.34-0.40 ) 9SMn36 kaliteye kadar farklı oranlarda S ( kükürt ) içerirler. Karbon bileşimleri  ıslah-tavlama işlemi uygulananlarda %0.60 oranlarına kadar çıkabilir. Bazı kalitelerin bileşimlerinde Pb ( Kurşun ) ihtiva eder.

Otomat çeliği eğer kurşun ( Pb ) elementi içeriyorsa, talaş kaldırtma –  işlenme işlemi daha rahatça gerçekleşebilmektedir. Bileşiminde yaklaşık %0.12 S ( kükürt ) ve düşük C ( karbon ) içeren ve yarı otomat çelik olarak isimlendirilen malzemeler, örnek olarak 15S10 çelik, iyi bir talaş kaldırılabilirlik özelliğinin yanında, dövme  parçalarının üretiminde kullanılmaktadır.

Yüksek ( S ) kükürt ihtiva eden ve  örnek olarak 9SMn28  kodlu otomat çelik malzemesi, sıcak dövmede rahatlıkla kullanılır. Otomat çeliğinde, malzemenin bileşiminde bulunan kükürt ( S ) ve Mangan ( Mn ) 1600°C’de erigiyen MnS ( Mangan Sülfür )  bileşiğini meydana getirir.

Otomat Çeliği ve MnS Bileşiği

MnS ( Mangan Sülfür ), malzemelerin işlenebilirlik özelliklerini arttırır. Mangan sülfür erimiş haldeyken ilk olarak ayrıldığından tane sınırında kendine yer bulamaz. Mangan sülfür kalıntısı diğer kalıntılardan değişik özelliktedir. Bu bileşik şekillendirme yönünde uzayabilir. Dayanımı nispeten düşüktür. Dayanımı düşük olduğundan dolayı şekillendirilme kabiliyetlerini arttırırlar.

MnS ( Mangan Sülfür ) bileşiğine sahip otomat çeliklerinin şekillendirilmesi daha kolaydır. Malzemenin işlenirken daha az malzeme sarfiyatına sebep olur ve masraflar rahatlıkla kısılır. Bu nedenle otomat çeliği içerisinde MnS, zararlı bir bileşen değildir.

Otomat Çeliklerinin Faydaları

otomat çeliği örnekleri

otomat çeliği örnekleri

Kolay işlenebilirlik özelliği ile kesici-işleme uçlarının ömrü uzar,

Hızlı ve kolay talaş kaldırma sağlanır,

Daha kolay işlenen parçalarda, daha iyi yüzey kalitesi vardır,

Kolay işlenen malzemeler ile düşük – dar ölçü toleranslarıyla rahatlıkla çalışılabilir.

Otomat Çeliği Nerelerde Kullanılır ?

Otomotiv Endüstrisi,

İnşaat, konstrüsüyon

Makine Parçaları İmalatı

Hassas Toleranslarla üretilen Parçaların imalatı

İyi yüzey kalitesi istenen parça imalatı

Maliyetin ön planda olduğu işlemler

Otomat Çelikleri ve Mekanik Özellikleri

  • 9SMn28

 

Kimyasal Bileşim : %0.14 C ( max ), %0.90 – 1.30 Mn, %0.20 – 0.33 S

İmalat İşlemleri : Soğuk çekilmiş

Akma Dayanımı : 410 MPa

Çekme Dayancı : 510-760 MPa

Yüzde Kopma Uzama Miktarı : %7

  • 9SMnPb28

 

Kimyasal Bileşimi : %0.14 C ( max ), %0.90 – 1.30 Mn, %0.27 – 0.33 S, %0.15 – 0.35 Pb

İmalat İşlemi : Soğuk çekilmiş

Akma Dayanımı : 410 MPa

Çekme Mukavemeti : 510-760 MPa

Yüzde Kopma Uzaması Değeri : %7

  • 45S20

 

Kimyasal Bileşimi : %0.42 – 0.50 C, %0.70 – 1.10 Mn, %0.18 – 0.25 S,

Üretim İşlemi : Soğuk çekilmiş

Akma Mukavemeti : 470 MPa

Çekme Dayancı : 690 – 930 MPa

Yüzde Kopma Uzaması Değeri: %6

  • 9SMn36

 

Kimyasal Bileşim : %0.15 C Max, %1.10-1.50 Mn, %0.34 – 0.40 S,

İşlem : Soğuk çekilmiş

Akma Dayanımı : 430 MPa

Çekme Mukavemeti: 540 – 780 MPa

Yüzde Kopma Uzaması Değeri : %7

  • 9SMnPb36

 

Kimyasal Bileşimi : %0.15 C Max, %1.10-1.50 Mn, %0.34 – 0.40 S, %0.15 – 0.35 Pb

İmalat İşlemi : Soğuk çekilmiş

Akma Mukavemeti : 430 MPa

Çekme Mukavemeti : 540 – 780 MPa

Yüzde Kopma Uzama Değeri : %7

 

  • 60SPb20

 

Kimyasal Bileşimi : %0.57 – %0.65 C, %0.70-1.10 Mn, %0.18 – 0.25 S, %0.15 – 0.35 Pb

Üretim-İmalat İşlemleri : Soğuk çekilmiş

Akma Dayancı :540 MPa

Çekme Dayancı : 780 – 1030 MPa

 

 

  • 35SPb20

 

Yapı Kimyasal Bileşimi : %0.32-0.39 C, %0.70 – 1.10 Mn, %0.18 – 0.25 S, %0.15 – 0.35 Pb

Akma Dayanımı : 400 MPa

İşlem : Soğuk çekilmiş

Çekme Mukavemeti : 590 – 830 MPa

Yüzde Kopma Uzama Değeri : %7

 

Yapı Çelikleri ile İlgili Yazımıza Aşağıdaki Linkten Ulaşabilirsiniz…

https://www.metalurjimalzeme.net/yapi-celikleri/

Otomat Çelikleri ile İlgili Dünya’ca Ünlü Çelik Firması SANDVIK’in İlgili Sayfası… ( İngilizce Kaynak )

https://www.materials.sandvik/en/products/bar-and-hollow-bar/free-cutting-steel/#tab-sizes-and-tolerances

 

 

 

 

 

Please follow and like us: