Normalizasyon Tavı Nedir ?

Normalizasyon Tavı Nedir ?

20 Ağustos 2018 Kapalı Yazar: admin

Normalizasyon tavı, genel olarak kaba tane yapısını bozar ve taneleri küçültür. Çünkü genellikle döküm yapılarında ince tane istenir. Şimdi, ötektoit altı ve ötektoit üstü çeliklere nasıl uygulandığına birlikte bakalım.

Ötektoit Altı Çelikler için Normalizasyon Tavı

normalizasyon tavı

Yukarıdaki Demir-Karbon diyagramından da görüleceği üzere, çelikler, %0.8 karbon altında, ötektoit altı ve %0.8 karbon üstünde ötektoit üstü olmak üzere 2 ye ayrılmaktadır. Yazımızın bu kısmında ötektoit altı çelikler için normalizasyon işlemini anlatacağız.

Yazımızın başında bahsettiğimiz üzere, çelik mikro yapılarındaki taneleri ufaltmak, düzgün dağılmış bir yapı elde etmek ve mekanik özellikleri iyileştirmek için uygulanan bir işlemdir normalizasyon tavı.

%0.8’in altında karbon içeren çelikler GS ( yukarıdaki tabloda görülebilir. ) hattının A3 hattının yaklaşık olarak 50ºC üzerinde tavlanarak, bütün yapı östenit kristallerine dönüştürülür. Tavlama sıcaklığı karbon oranına bağlı olup, karbon miktarı arttıkça, tav sıcaklığı düşer.

Olması gereken tav sıcaklığından daha yüksek sıcaklık seçilirse, tane kabalaşması yaşanır.

Tavlama işlemi bittiğinde, havada soğutma ile, östenit->ferrit dönüşüm sahası, dengeli soğumaya göre hızlı geçildiğinden, bir östenit kristali içinde yeni ferrit kristalleri oluşur. Bunun nedeni, dönüşüm sahasında soğuma hızlı olduğu için karbon atomları, KYM ( Kübik Yüzey Merkezli ) östenit kafeslerinden, sadece çok yakın komşu bölgelere yayınacak zamanı bulur. Böylece, karbonlar bir kafes topluluğundan çıkıp, onları KHM ( Kübik Hacim Merkezli ) Ferrit yapıya dönüştürürken hemen komşu bölgede henüz karbonlarını atmaya fırsat bulamamış östenit kafes topluluğu da bu karbonları alıp, karbonca zenginleşirler. Başka bir anlatımla, görece hızlı soğumada dengeli soğumaya göre, bir kristal içinde östenit ve ferrit olarak yeni kristaller ortaya çıkar. Oda sıcaklığındaki doku, dengeli soğumuş dokuya göre daha küçük kristalli ( ferritik – perlitik ) çelik dokusudur.

Normalizasyon Tavı ile birlikte, çelikler ince taneli, dengeli dağılmış bir yapı, iyileştirilmiş mekanik özellikler, daha düşük sertlik ve daha iyi plastik şekil verilme özelliklerine sahip olurlar.

   2. Ötektoit Üstü Çelikler için Normalizasyon Tavı

Ötektoit altı çeliklerden farklı olarak burada, karbon miktarı ne olursa olsun, tav sıcaklığı sabittir. Yaklaşık 760-770ºC de yapılır.

%0.8 karbon miktarının üstünde karbon içeren çelikler, ötektoit üstü çeliklerdir. Normalizasyon tavı, eğer ötektoit üstü çeliklere yapılacaksa, bu çeliklerde tamamen östenit sahasına çıkılmamasının nedeni, tane kabalaşması tehlikesidir. Eğer amaç, sınır bölgedeki II.Sementit ağını çözmek ise, çok daha yüksek sıcaklıklara çıkmak gerekir. Böylesine bir durum ise kaba tane oluşumuna yol açar. Bu nedenle belirtilen sıcaklığın üstüne çıkmamakta fayda vardır.

Belirtilen bu sıcaklıklarda, çözülmeyen ama parçalanabilen, küresel formlu sementit yapısı elde edilmektedir.


 

Yeniden Kristalleşme – Rekristalizasyon Isıl İşlemi ile İlgili Yazımıza Aşağıdaki Linkten Ulaşabilirsiniz…

https://www.metalurjimalzeme.net/yeniden-kristallesme-rekristalizasyon/

 

Please follow and like us:
error