Nipel Nedir ?

Nipel Tanımı, Çeşitleri ve Kullanım Alanları

Nipel, en temel tanımı ile genellikle tesisatlarda kullanılan ve boruları kaynaksız birleştirmeye yarayan bir bağlantı elemanıdır. Aslında ucuna erkek diş açılmış kısa kesilmiş boru olarak da adlandırılabilir.

Nipel Nedir ?

 Altı Köşe Nipel

Nipel, diş kısımları yukarıdaki şekilden de görüleceği üzere dış kısımdadır. Yani erkek dişli olarak adlandırılır. Farklı varyasyonları olsa da genellikle, her iki ucunda diş ya da tek taraflı diş olanlar en genel kullanılan çeşitleridir. Dişler genellikle; BSPP ( paralel ), BSPT ( konik ) ya da NPT ( konik ) şeklinde açılır. Bağlanacakları boru ya da diğer bağlantı elemanları da aynı tip dişli olmalıdır.

Nipeller kullanım yerlerine ve basınç koşullarına göre boyutları değişmektedir. Nipel boyu genellikle çok uzun olmamakla birlikte maksimum 100 mm civarında üretilmektedirler. Buradaki önemli ve hayati hususların başında kullanım yerindeki basınca uygun nipel seçilmesi gelir. 

Yüksek basınçta kullanılacak parçalarda daha kalın malzeme kullanılmalıdır. Kullanılan boru hatları büyüdükçe, boru çapları da büyür ve dolayısı ile nipellerin çapı, uzunluğu ve kalınlığı da artmış olur.

https://www.theprocesspiping.com/nipple-as-pipe-fitting/

Nipel Çeşitleri 

Altıköşe Hortum Uçlu Nipel


Hortum uçlu nipel

Tek tarafında erkek diş mevcut olup, diğer tarafı hortum bağlanacak şekilde dizayn edilmiştir. Yukarıdaki şekilde görülen parçada, markalamasında 316 yazısını görebilirsiniz. Bu paslanmaz çelik olduğu ve kalitesinin de 316 olduğunu belirtmektedir.

Çift Taraflı Nipel

Çift Taraflı Nipel

Bu tip olanların altı köşe olanlarından farkı anahtar ile sıkılamamasıdır. Bunlarda da her iki tarafında diş mevcuttur. İç tarafında diş olan bağlantı elemanları ile birleştirilebilir.

Tek Taraflı Nipel

Tek Taraflı Nipel

Tek tarafında erkek diş mevcuttur. Diğer tarafı düz ya da kaynak ağzı açılmış şekildedir. Düz olan kısmı boruya ya da başka bir bağlantı elemanına kaynak ile birleştirilir.

Altı Köşe Çift Taraflı Tip

 Altı köşe nipel

Her iki tarafında da erkek diş mevcuttur. Başka bir dişli bağlantı elemanına ya da diş açılmış herhangi bir boruya takılır. Altıgen anahtar ağzı, anahtar ile sıkıştırılması için yapılmıştır. Ölçü tablosu için bu bağlantıyı inceleyebilirsiniz.

Redüksiyon Tip 

Redüksiyon Nipel

Birleştirilecek boru ya da başka bir bağlantı elemanının çapları birbirlerinden farklı ise redüksiyon tip nipel kullanılması gerekmektedir. Örnek olarak, 2” bir boru, 1” bir boru ile birleştirilecek ise, ve bunların ucu dişli ise, 2” x 1” bir nipel kullanılması uygun olacaktır. Örnek ölçü tablosu için bu bağlantıyı inceleyebilirsiniz.


Nipel Malzemeleri

Çok büyük bir kısmı çelikten yapılmış olsa da, karbon çelik ( siyah malzeme ), paslanmaz çelik, galvanizli çelik, pirinç ya da bakır alaşımları en yaygınlarıdır.

Malzeme Seçiminde Dikkat Edilmesi Gerekenler

İster fabrikada, ister şantiyede isterse de ev tesisatlarında kullanılsın, genel olarak kullanılacak malzeme hattın malzeme kalitesi ile uyumlu ve aynı olmak zorundadır. Örnek olarak yapılan en büyük yanlışlardan biri, genel boru hattı karbon çelik olan bir sistemde paslanmaz çelikten imal edilen nipel kullanılmasıdır. Ya da bunun tam tersi de örnek verilebilir. Çünkü, paslanmaz çelik ile karbon çeliğin bir arada kullanılması, paslanmaz çeliğin kısa bir süre sonra korozyona uğramasına neden olacaktır.

Aynı mantıkla hareketle, bakır bir hatta yine bakırdan imal edilen bir bağlantı elemanı kullanılması gerekmektedir.

Paslanmaz çelik boruların kullanıldığı bir hatta, nipel kullanılması gerekiyorsa, burada seçilecek malzeme büyük önem taşımaktadır. Korozyona müsait bir ortam yok ise, 304L kalite paslanmaz çelik kullanılabiliyor iken, klor iyonlarının bulunduğu bir ortamda 316L kullanımı daha doğru olacaktır. Çünkü 316L kalitede, 304L kaliteye göre içerisinde Molibden bulunmaktadır. Bu da özellikle pitting korozyona karşı ve yüksek sıcaklığa dayanım sağlamaktadır. Ancak; her tesisatın sıcaklık, klor miktarı değişiklik gösterebileceği için bu seçimler yerlerini daha farklı alaşımlara bırakabilir. Duplex paslanmaz çelik kullanmak gibi.

Bu ürünler nerede kullanılacak olursa olsun, paslanmaz çeliklerin kalite seçimlerinin “ L “ olması büyük önem taşımaktadır. Çünkü bu malzemeler “ L  “ harfinden de anlaşılacağı üzere “ Low “ kelimesinin kısaltılmasından gelir. Yani Türkçe’de düşük anlamına gelir ve paslanmaz çeliklerde düşük karbon içeriğini belirtir. Düşük karbon bulunması, malzemenin mekanik özelliklerini iyileştirir. Özellikle kaynak işlemi yapılacak ise, düşük karbonlu malzemelerle çalışmak hem kaynakçıyı hem de mal sahibini üzmeyecektir. 

Nipel Kullanım Alanları

Apartman, ev ve iş yerlerinin su tesisatlarında bol miktarda kullanılmaktadır. Çok fazla kıvrım olan ulaşılması zor olan yerlerde, boruların kesilerek kullanılması gereken yerlerde ve vana gibi bağlantı elemanlarının borulara bağlanması gereken yerlerde kullanılırlar.

Manometre-Nipel Bağlantısı

Manometre Nipel Bağlantısı

Basınç ölçüm cihazları manometreler ya da regülatörlerin bağlantılarında kullanılmaktadırlar. Yukarıdaki fotoğraftan da görüleceği üzere, kolaylıkla sök-çıkar yapılabilmesi için bu tip bağlantı elemanları kullanılmaktadır.

Basınçlı kap imalatı yapan fabrikalarda, basınçlı tanklardan çıkışlarda kullanılabilmektedir. Bu çıkışlara boru ve flanşlı bağlantılar bağlanabileceği gibi, vanalar da bağlanabilir. Aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi, dişi dişli bağlantısı olan vanalara, nipel bağlanabilmektedir.

Vana Bağlantıları

Nipel, manşon gibi bağlantı elemanlarının kullanılması, ilerde tesisatta yapılacak herhangi bir değişiklikte kolayca sök-tak yapılabilmesine olanak sağlar. Eğer sadece kaynaklı bağlantı kullanılır ise, bu tip bağlantıların kesilip sonra yeniden kaynatılması hem zaman hem maliyet hem de ustalık istemektedir.


Diş Tipleri

Bağlantı elemanlarında kullanılan diş yapıları genellikle BSP ya da NPT olarak adlandırılmaktadır. NPT – Nominal Pipe Threads , BSP – British Standartd Pipe olarak isimlendirilmektedir. BSP diş yapısı BSPP ve BSPT olarak ikiye ayrılmaktadır. 

Nipel Dişli Bağlantılar

Dişli Bağlantı Çeşitleri

Yukarıdaki şekilden de görüleceği üzere, BSPP dişli yapısında, dişler birbirlerine paralel olarak gitmektedir. Bu tip bağlantılarda sıkıştırma işlemi dişlerin sonuna kadar gidebilir. Sızdırmazlık sağlanması için diş sonuna pul ya da teflon conta sarılabilir.

Ancak; BSPT veya NPT dişlerde, paralellik söz konusu değildir. Bunlardaki “ T “ harfi Tapered anlamına gelir ve koniktir. Konik oldukları için de son dişe kadar sıkılmazlar. Her zaman sondan 3-4 adım boşta kalır. Yine de sızdırmazlık sağlanması için konik tiplere ( BSPT & NPT ) teflon bant uygulaması yapılabilir.

https://www.directmaterial.com/fittings-pipe-nipple

Yorum Yaz