Kuru Buz Nedir ? Nerelerde Kullanılır ?

Kuru Buz Nedir ? Nerelerde Kullanılır ?

Kuru buz en temel ve sade anlatım ile karbon dioksit gazının katı hali olarak tanımlanmaktadır. Normal şartlar altında yani oda sıcaklığında gaz fazında bulunan karbon dioksit, dondurularak katı hale getirilir. Karbon dioksit gazının katı hale gelmesi ile oluşan bu maddeye kuru buz denmektedir.

kuru buz görüntüsü

Kuru Buz Görüntüsü ( Süblimleşme )

Kurubuz öncelikli olarak soğutma işlemlerinde kullanılmaktadır. Suyun katı hali olan buzdan çok daha düşük sıcaklıklarda bulunmaktadır. Kuru buz -78.5 santigrat derece yüzey sıcaklığına sahiptir. Suyun donma sıcaklığının normal şartlar altında 0 santigrat derece olduğu düşünüldüğünde, daha düşük sıcaklıklara ihtiyaç duyulması durumunda kuru buz kullanımı mantıklı olacaktır.

 

Android Uygulamamızı Google Play’den Yükleyebilirsiniz. Eski Uygulamayı Telefonunuzdan Kaldırabilirsiniz.

MetalurjiMalzemeNet
MetalurjiMalzemeNet
Developer: Murat Kulaç
Price: Free

 

Wikipedia ilgili makalesi için bu bağlantıyı inceleyebilirsiniz.

Kuru Buz Nerelerde Kullanılır ?

Kuru buzun birçok kullanım alanı bulunmaktadır. Özellikle gaz fazından direkt olarak katı fazına geçtiği için sıvı depolama gibi bir husus söz konusu olmayacaktır. Örnek verecek olursak;

  • Metal ve Malzeme ile ilgili test yapan kuruluşlarda kullanılabilir. Örneğin malzeme testlerinde düşük sıcaklık testi yapılacak ise, kuru buz, malzemelerin istenilen sıcaklığa soğutulması için kullanılmaktadır. Mesela, düşük sıcaklıkta malzemelerin darbe dayancı ölçüleceği zaman, kuru buz içerisine daldırılan parçalar istenilen sıcaklığa erişildikten sonra, test gerçekleşir.

Darbe Testi ile ilgili açıklayıcı video için bu bağlantıyı inceleyebilirsiniz.

  • Yiyecek – içecek sektöründe gıdaların uzun süre bozulmadan dayanabilmesi için soğuk saklamalarda kullanılmaktadır. Uzun süreli soğuk sevkiyatlarda bozulmasını istemediğiniz gıda maddeleri kuru buz ile birlikte paketlenir ise gideceği yere bozulmadan gidecektir.
  • Kuru buz kullanılarak sanayi uygulamalarında yapılan temizlik işlemlerinde kullanılır. Bu temizlik işlemleri gıda sektöründe kullanılan makinelerde oldukça revaçtadır.
Temizlik

Temizlik
  • Son dönemlerde popüler olan, restaurant ya da cafelerde sunum yapılırken kullanılmaktadır. Ancak buharı yüksek miktarda karbon dioksit içerdiği için bu işlem insan sağlığı açısından tehlikelidir.
Kuru Buz Kahve Sununu

Kuru Buz ile Kahve Sunumu
  • Özellikle sahne sanatlarında, konser ya da tiyatro gibi, sahneye buhar verilmesi, sis efektleri yine kurubuz ile yapılabilmektedir. Su içerisine atıldığında süblimleşme yani katı fazdan gaz fazına geçişi hızlanmaktadır. Bu işlemde buhar makinelerinde kullanılmaktadır.
  • Bazı böceklerin ve sivrisineklerin öldürülmesi için kullanılabilmektedir. Böceklerin karbon dioksite olan ilgilerinden dolayı, bu maddeyi yem zannederek yiyebilirler.

Tıp Sektöründe Kuru Buz Kullanılması


  • Önemli ilaçların, serum ya da nakil yapılacak organların soğutulması işlemlerinde kullanılmaktadır. Çünkü çoğunlukla suyun donması ile elde edilen buz, gerekli soğutmayı yapamamaktadır. Ayrıca mekanik soğutmaya, dolayısı ile ekstra maliyete gerek kalmayacaktır.
  • Siğil tedavisinde kullanılmaktadır. Bir deri hastalığı olan siğillerin kurutulup, deriden uzaklaştırılması için gerekli donma işlevini yerine getirir.

Endüstride Kullanılması

Herhangi bir ilave kimyasal madde kullanmadan, hassas yüzeylerin sanayide temizlenmesi işlemini kurubuz yapabilmektedir. Granül halde güçlü hava ile temizlenecek yüzeye püskürtüldüğünde, yüzeye zarar vermeden hijyenik bir temizlik yapabilmektedir. Yüzeye zarar vermemesinin nedeni, sahip olduğu yumuşak yapıdır. Bir paslanmaz çeliğe yüksek hızla vurduğunda bile yüzeyi çizmez. Bu da özellikle ilaç ve gıda sektöründe kullanılan paslanmaz çelik ve diğer parçaların temizlenme işleminin hassas yapılmasını sağlar. Buz gibi sıvı faza geçmeden direkt olarak buharlaştığı için ardında pis su gibi atıklar da bırakmayacaktır.

Çok bilinmeyen bir uygulama olmasına rağmen, tehlikeli, parlayıcı ya da patlayıcı gaz bulunduran ancak boşaltılmış tankları temizleme işleminde de kullanılabilmektedir. Bir çoğunuzun bildiği üzere, içerisinde tehlikeli gaz bulunduran depolama tankları ne kadar boşaltılırsa boşaltılsın, içerisinde tehlike arz edecek miktar buhar kalabilir. Kurubuzun tank içerisinde konarak süblimleşmesini sağlamak, ve tankı bir süre sonra açmak bu tehlikeli gazların hızlı bir şekilde karbon dioksit ile dışarı atılmasına neden olacaktır. Bu işlem hayati öneme sahiptir. Çünkü, endüstride bu gibi uygulamaların yapılmadan tankların alevle kesme ya da kaynak işlemleri yapılırken patlamalar ve ne yazık ki ölüm ve yaralanmalara neden olduğu tecrübe edilmiştir.

İmalat Yöntemi

Kuru buzun imalat yöntemi çok basittir. Bu maddeyi elde etmek için karbon dioksit bulunması yeterlidir. Öncelikle, karbondioksit açısından zengin bir gaz bulunur. Daha sonra yüksek basınç ve soğutma altında bu gaz sıvılaştırılır. Basınç biraz arttırılır ve sıvılaşan gaz buharlaşmaya başladığında sıcaklık tekrar hızlı bir şekilde düşürülür. Tam bu aşamada oluşan ve kara benzeyen madde kuru buzdur.

Geniş bir plaka halinde üretilebildiği gibi, farklı çaplarda küresel pelet ya da silindirik halde de üretilebilmektedir. Laboratuvar uygulamalarında kullanılacağı zaman bu pelet ya da silindirik formu kullanılır.

Sağlık Açısından Dikkat Edilmesi Gerekenler

Bir üst başlıkta açıkladığımız ve çoğaltılabilen örnekleri olmasına rağmen, kuru buz kullanımı sırasında dikkat edilmesi gereken hususlar vardır. Her ne kadar toksik olmamasına rağmen, içerdiği karbon dioksit, doğru kullanılmadığı zamanlar insan sağlığını tehlikeye atabilir.

Dar ve havalandırması olmayan mekanlarda kurubuz bırakılması havayı kirletebilir. Soluduğumuz hava içerik olarak çok düşük karbon dioksit içeriğine sahiptir. Ancak; bu malzeme katı halden buharlaşmaya başladığı zaman dışarıya bol miktarda karbondioksit verecektir. Bu da belli bir limit değerinden sonra toksik hale gelebilir. Bu nedenle, buhar fazına geçtiği yerlerde, bulunduğu ortamların havalandırılması gerekmektedir.

Tehlikeleri

Cilt ile Temas Ettirilmemelidir
  • (-78.5) Santigrat derece sıcaklığa sahip olduğu için, insan cildine temas ettiğinde yukarıdaki fotoğrafta da görüleceği üzere, soğuk kesmesine neden olup, uzuvların kaybına kadar gidecek tehlikelere sahiptir. Bu nedenle kesinlikle bu madde ile çalışacak insanların kalın eldivenler ile korunması gerekmektedir. Aşırı soğuk, cilt ile temas ettiğinde aynı sıcak maddelerin yaptığı etkiyi yapacaktır ve cildi yakacaktır.

 

 

 

 

 

Yorum Yaz