Kaynak Gazları

Kaynak Gazları

23 Temmuz 2018 Kapalı Yazar: admin

Kaynak Gazları

1- Argon



Kaynak gazları arasında yer alan ” Argon ” tamamen soy bir gazdır. Sıvı metaller içinde çözülmez ve yoğunluğunun havadan daha yüksek olması nedeniyle özellikle yatay kaynak pozisyonlarında, kaynak sırasında çok etkin bir örtü oluşturarak kaynak banyosunu çok iyi bir biçimde korur. Günümüzde Argon özellikle havanın sıvılaştırılarak oksijen ve azotun ayrıştırıldığı tesislerde yan ürün olarak elde edilmektedir. Argon gazı içinde oluşan arkın gerilim düşümü, diğer koruyucu gazlara örneğin helyuma nazaran daha azdır. Ayrıca argonun ısı iletme kabiliyetinin de zayıf olması nedeniyle ark sütunu daha geniş ve sıcaklığı da özellikle dış kısımlarda düşüktür. Kaynak dikişinde nüfuziyet, ortalarda derin, yan kısımlarda daha azdır. Ark geriliminin daha düşük olması nedeniyle, ince parçalarda Helyuma oranla daha çok tercih edilir.

2-Helyum

En hafif kaynak gazları ‘ndan biri olan helyum, argona göre 10 kat daha hafif olup havadan da hafiftir. Bu nedenle gaz sarfiyatı fazla olmaktadır. Kaynak gazları ‘ndan helyum, ısı iletimi çok iyi olduğu için kalın parçaların kaynağında argona oranla tercih edilmektedir. Helyumun iyonizasyon potansiyeli argona nazaran daha yüksek olduğundan, helyum atmosferinde oluşan kaynak arkı daha yüksek enerjilidir. Genellikle tavan kaynaklarında ya da  argon ile birlikte karışım gaz olarak kullanılır.

3- Karbondioksit ( CO2 )

Genel olarak kaynak uygulamalarında CO2 basınçlı tüplerden çekilerek kullanılır. Sıvı haldeki karbondioksitin buharlaşması sırasında, buharlaşma ısısına gerek vardır. Bu enerji tüp tarafından atmosferden çekilerek kullanılır. Bu nedenle standart bir tüpten çok yüksek hızda CO2 kaynak gazları çekilirse, tüp ucunda buzlanmaya neden olup tüplerin tıkanmasına sebep olacaktır. Bu nedenle 12 lt/dk’dan daha hızlı bir debide kullanılmamalıdır.

4- Argon-Helyum Karışım Kaynak Gazları

Argon ve Helyum karışımları hem argonun hem de helyumun en üstün özelliklerini bir arada elde edebilmek amcıyla geliştirilmiş ve bu sayede nüfuziyet ve ark kararlılığı optimize edilmiştir. Helyuma % 25 oranında Argon eklenmesi ile saf argon haline göre daha derin nüfuziyet ve saf argon halinden daha üstün ark kararlılığı bir arada elde edilebilmektedir.

Uygulamada bu iki gazın %80 He ve %20 Ar’dan %75 Ar + %25 He’a kadar çok değişik karışımları ile karşılaşılmaktadır.

 

5- Argon – Karbondioksit ( CO2 ) Karışım Kaynak Gazları

Az karbonlu çeliklerin CO2 gazı altında kaynağı ekonomik açıdan çok uygun olmasına karşın, düzgün olmayan kaynak dikiş yüzeyleri bazı durumlarda olumsuz etki yaratan derin nüfuziyet ve arkta metal taşınım türünün etkisi nedeni ile ortaya çıkan aşırı sıçrantı gibi olumsuzluklar da zaman zaman kendini etkin bir biçimde hissettirmektedir. Yüksek miktarda sıçrantı kaynak kalitesini düşürmesinin yanı sıra kaynak metali verimi ve sıçrantıların temizlenmesi işlemi nedeni ile de maliyeti etkileyen bir faktör olarak karşımıza çıkmaktadır. Karbondioksit ( CO2) gazına %30’u aşan oranda Argon katılması sıçrantıları azaltmaktadır. Argon’a %20’yi aşan miktarda karbondioksit CO2 katılması ise arkta metal taşınımının kısa devreli veya iri damlalı olarak gerçekleşmesine neden olur. Karbondioksit miktarı azaltıldıkça sprey ark’a geçiş yapılmış olur.

Oksijenin oksitleyici etkisi, oksijene karşı büyük bir ilgisi olan Mn, Si, Al, Ti, Zr gibi alaşım elementlerinin kaynak telindeki miktarının arttırılması ile dengelenir.

6- Helyum-Argon-Karbondioksit veya Oksijen Karışımları

Helyum-Argon-Karbondioksit karışımı gazlar kısa ark boyu ile kaynakta kaynak banyosunun ıslatma özelliğini geliştirmek için kullanılmaktadır. %90He, %7.5 Ar ve %2.5 CO2 karışımı koruyucu gaz paslanmaz çeliklerin kaynağında kısa ark boyu ile çalışma ve daha az aktif bir atmosfer oluşturarak paslanmazlık özelliğini koruma için kullanılmaktadır; bu karışım az alaşımlı çeliklerin kaynağında da kaynak metalinin tokluğunu geliştirmek için uygun sonuçlar vermektedir.

%69 Ar, %30 He ve %1 O2 ‘den oluşan yeni bir koruyucu gaz paslanmaz çeliklerin kaynağında özellikle kaynak banyosunun viskozitesi, esas metali ıslatma özelliği, arkın kararlılığı ve sıçrantının azalması bakımından çok uygun sonuçlar vermektedir. Ayrıca, bu gaz ile çalışmada kaynak metalinde karbon kapma tehlikesi ve hidrojen gevrekliği olayı da ortadan kalkmaktadır. Bu fazın diğer önemli bir özelliği de kısa ark, sprey ark ve darbeli arkta da çok iyi bir şekilde kullanılabilmesidir.

Günümüz endüstrisinde standart karışım gazlar ve gaz üreten kuruluşların geliştirilip piyasaya sürdükleri özel karışım gazlar piyasadan kolaylıkla tüpler içinde temin edilebilmektedir. Karışım gazlar halinde tüpün içinde farklı yoğunlukta ve bazı durumlarda bir bileşenin sıvı halde bulunması bir takım sorunlar yaratmaktadır. Karışım gaz tüpleri uzun süre kullanılmadıklar durumlarda kullanıma başlamadan önce tüp yuvarlanarak çalkalanmalı ve gaz karışımları homojen hale getirilmelidir.

7- Azot

Atmosferin %78’ini oluşturan azot iki temel özelliğiyle, birçok endüstride yoğun olarak kullanılan bir gazdır. Azot birçok malzemeye karşı soy olup, sıvı halde oldukça soğuktur. Bu özellikler azotu vazgeçilmez ve emniyetli bir dondurucu ve soğutucu yapar. Normal koşullar altında kimyasal olarak reaksiyona girmez. Azot atmosferi altında yanma reaksiyonlarının yanı sıra birçok kimyasal reaksiyonun gerçekleşmesi engellenebilir.

Tek başına çok nadir kullanılır. Östenitik Paslanmaz Çeliklerin kaynağında kök koruma gazı olarak kullanılmasının yanı sıra Argon, Helyum, Karbondioksit, karışım koruyucu gazlar içinde az miktarda katılarak kullanılabilir.

 

İSG ve Kaynak ile ilgili yazımıza aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz…

https://www.metalurjimalzeme.net/isg-kaynak/

 

Kaynak gazlarıyla ilgili detaylı bilgiye aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz…

http://www.lindegaz.com.tr/tr/index.html

Please follow and like us: