ISO 14001 Nedir ? Çevre Yönetim Sistemi

ISO 14001 Nedir ? Çevre Yönetim Sistemi

17 Temmuz 2018 Kapalı Yazar: admin

ISO 14001 Nedir ? Çevre Yönetim Sistemi

Bildiğiniz üzere, ISO 14001 : 2015 Çevre Yönetim Sistemine geçiş tüm hızıyla sürüyor. Eğer siz de mevcut çevre yönetim sisteminizi 2015 versiyonuna yükseltmek veya sıfırdan bir çevre yönetim sistemi kurmak istiyorsanız bu yazıyı dikkatle okumanızı tavsiye ederim.

ISO 9001 standardı her kuruluşun uygulayabileceği genel bir standart olduğu için diğer ISO serisi standartlar da 9001 ile entegre hale getirilmiştir. Buna bağlı olarak ISO 14001:2015 çevre yönetim sistemi standardı, ISO 9001:2015 ile entegrasyon çerçevesinde stratejik yönetim esaslı revize edilmiştir.

ISO 14001:2009’da 4 temel madde bulunmaktayken ISO14001:2015 çevre yönetim sistemi – çys ‘de 10 temel madde bulunmaktadır.

iso 14001

iso 14001

ISO 14001 – Standart Maddelerinin Yapısı :



· Giriş
· Kapsam
· Atıf Yapılan Standartlar
· Terimler ve Tarifler
· Kuruluşun Bağlamı
· Liderlik
· Planlama
· Destek
· Operasyon
· Performans Değerlendirme
· İyileştirme

Şeklinde toplam 10 madde olarak toplanmıştır. ( Giriş 0. Madde olarak kabul edilmiştir. )
Not : Burada dikkat edilecek konu, bu maddeler ISO 9001:2015 standardı maddeleri ile birebir aynıdır.

ISO 14001:2015 çevre yönetim sistemi standart revizyonunda ürünler, hizmetler her açıdan ele alınmaktadır.

Çevre Boyutu :



Bir kuruluşta, çevre ile etkileşime girebilecek bütün hususların toplamıdır.

Çevresel Etki :

Kuruluşun ürün ya da hizmetlerinin çevreye ne gibi etkilerinin olduğu kayıt altına alınmalıdır. Kuruluşun amacı, ne iş yaptığı, kimlerin hangi görevlerde olduğu, hedefler vb. belirlenmelidir ve bu soruların cevapları bulunup kayıt altına alınmalıdır.

Tıpkı ISO 9001:2015’te olduğu gibi, ISO 14001:2015 çevre yönetim sistemi nde de SWOT analizi yapılmalıdır. Ancak burada, iç ve dış hususlar, olumlu ve olumsuz durumlar sadece çevre için yazılmalıdır.

Örnek olarak, atık miktarının fazla olması bir “ Tehdit “ olarak yazılabilir.

İlgili Tarafların İhtiyaç ve Beklentilerinin Anlaşılması

Kuruluş yaptığı iş ile ilgili ihtiyaçlarını ve beklentilerini belirlemekle yükümlüdür. Standardın bu maddesine göre, ilgili yasal mevzuatlar oluşturulmalı ve ilgili kişiler belirlenmelidir. Örnek olarak, tehlikeli atıkların çıkması ve bunların yetkili kurumlar tarafından taşınması bir ihtiyaçtır. Çevre Bakanlığı ve Yetkili Atık Toplama Kuruluşu ise ilgili taraflardır.

Şirket içinde yapılacak şey, bu gibi durumlar için, şirkette bu işlerle kimin ilgileneceği, hangi kuruluş ile irtibata geçileceği kayıt altına alınmalıdır.

Çevre Yönetim Sistemi Kapsamının Belirlenmesi

Firma, çevre yönetim sistemi kapsamını belirlemelidir. Bu kapsamı belirlerken, iç hususları ve dış hususları kayıt altına almalıdır.

Kapsam belirlendikten sonra, kuruluşun kapsama dahil bütün faaliyetlerini, ürünleri ve hizmetlerinin çevre yönetim sistemine dahil edilmesi gerekir. Kapsam, dökümante edilmiş bilgi şeklinde muhafaza edilmeli ve ilgili tarafların erişimine açık olmalıdır.
Bu unsurlar göz önünde bulundurularak kuruluşun kurmuş olduğu Çevre Yönetim Sisteminin hangi faaliyetleri ve lokasyonları kapsadığı netleştirilmelidir.

Liderlik

iso 14001

iso 14001

Liderlik maddesinin gerekliliklerini yerine getirmek için, şirket yönetimi kuruluş çevre politikasını belirlemeli ve çalışanlarına duyurmalıdır. Kısaca, çevre politikası üst yönetimin görevidir ve bunu hazırlarken aşağıda listelenenleri göz önünde bulundurmalıdır…

Sürekli iyileştirme taahüdünü politikada belirtmelidir. Hazırlanan politika, kuruluşun amaçlarına uygun olmalıdır.

Politikada, firmanın çevreye olan duyarlılığından bahsedilmeli, yapılan proses veya hizmetlerde, çevre ile ilgili hususların dikkate alındığı belirtilmelidir.

Çevre yönetim sisteminin kurulması ve uygulanması sorumluluğunun kendilerinde olduğunu tüm çalışanlara bildirmelidir.

 

Çevre Politikası

Hazırlanan çevre politikası, dokumante edilmiş olarak saklanmalıdır. Çalışanlara duyurulmalıdır ve çalışanlar dilediğinde bu politikaya ulaşabilmelidir.

Risk ve Fırsatların Belirlenmesi

ISO 9001:2015 Kalite Yönetim Sistemi ‘nde yapıldığı gibi, ISO 14001:2015 Çevre Yönetim Sistemi ’nde de Risk ve Fırsatlar belirlenmelidir. Bunun için de en uygun yöntem SWOT analizidir.
Proses veya etki bazlı Risk / Fırsat yönetimi yapılabilir. Bunun için her risk için SWOT analizi kullanılması tavsiye edilmektedir. Tüm bu çalışmaları içeren proses tanımı veya uygulama aracı kombine edilebilir.( Tek bir değerlendirme formunda riskler fırsatlar tanımlanabilir.) Alınacak tedbir önlem veya planlama için “ Çevre Aksiyon Listesi “ oluşturabilir.

Yaşam Döngüsü Bakış Açısı

Yaşam döngüsü bakış açısı, ISO 14001 standardında 2015 versiyonu için yeni bir olgudur. Bu bakış açısına göre, hizmet ya da ürünlerin yaşam döngüsü dikkate alınmalıdır. Örnek olarak, bir ürünün imalatı, kalite kontrolü, satışı, satış sonrası hizmetleri bir bütün olarak ele alınmalı ve bu proses döngüsü içerisinde, her bir adımın ” Çevre ” yönünden değerlendirilmesi yapılmalıdır.

Uygunluk Yükümlülükleri

Burada anlatılmak istenen, şirketin, çevre ile ilgili uymak zorunda olduğu yönetmelikler, yasa ve kanunlar bir tabloda belirtilmeli ve takip edilmelidir.

Planlama
ISO 14001 Çevre Amaçları ve Bunlara Ulaşmak İçin Planlama

Firma, kendi çevre politikasıyla uyumlu çevre hedefleri belirlemelidir ve bu hedefleri dokümante etmelidir. Belirlediği bu hedefleri kendi belirlediği periyotlarda değerlendirmelidir.

Çevre Hedefleri;
– Çevre politikasıyla uyumlu tutarlı olmalı
– Ölçülebilir olmalıdır.
– İzlenmeli
– Duyurulmalı
– Güncel olmalıdır.

Kaynaklar

Kuruluş, ISO 14001 : 2015 Çevre Yönetim Sistemi ‘ni oluşturmak, uygulamak, sürdürmek ve sürekli iyileştirmek için ihtiyaç duyulan kaynakları belirlemeli ve sağlamalıdır.

Yeterlilik

Firma, çalışan kişilerin uygun eğitim, öğretim ve tecrübeleri dikkate alınarak yeterliliklerini garanti altına almalıdır.
Çevre boyutları ve çevre yönetim sistemi ile ilgili eğitim ihtiyaçlarını belirlemelidir. Eksik görülen yerlerde eğitim planlaması ve gerektiğinde değerlendirmesini yapmalıdır. Bütün bu kayıtları da dokümante edilmiş bilgi olarak muhafaza etmelidir.

Farkındalık

Firma, kendi bünyesindeki personelinin çevre politikası, çevre boyutları, çevre performansı, kendilerinin ISO 14001 çevre yönetimine etkileri, faydaları hakkında bilgi sahibi olduğunu garanti altına almalıdır. Yani personeli için bir farkındalık yaratmakla yükümlüdür.

İletişim ve ISO 14001 : 2015 Önemi

Kuruluş, iç ve dış paydaşların kimler olduğunu belirlemeli ve bu paydaşların;

– Hangi araç ile iletişim sağlayacağı
– Ne zaman iletişim sağlayacağı,
– Kim ile iletişim sağlayacağı,
– Nasıl iletişim sağlayacağı,

Yazılı olarak belgelemelidir. Bunun için bir tablo oluşturulabilir. Paydaşlar belirlenip, hangi durumla kiminle nasıl iletişim sağlanacağı belirlenebilir.

Operasyonel Planlama ve Kontrol

Firma,

İmalat ya da hizmetin planlara uygun şekilde uygulandığını garanti altına almak için gerekli bilgileri dokumante etmelidir.

Yani bir imalat süreci içerisindeyse, imalat ile ilgili çevre risk değerlendirmeleri yapılmalı, risk değerlendirme yapılmalı, imalat ile ilgili yasal beklentiler araştırılmalı, hedefler belirlenmeli ve hedeflerin ne kadarına ulaşıldığı bilgisi kayıt altına alınmalıdır.

Kuruluş,
ISO 14001:2015 çevre yönetim sistemini kurarken aşağıdaki bilgileri belirlemeli ve dokumante etmelidir.
– Eğitim planları ve kayıtları
– Tatbikat planları ve kayıtları
– Acil Durum Planları
– Düzeltici Faaliyetler

Performans Değerlendirme ve ISO 14001

İzleme, Ölçme, Analiz ve Geliştirme

Kuruluş, çevre performansını ve ilgili prosesleri ölçmelidir ve izlemelidir. Çünkü, ölçme ve analiz yapamaz ise, kendini geliştirmesi de mümkün değildir.

 

Örneğin; Çevre hedeflerinizde su tüketiminin düşürülmesi varsa, su tüketimini düzenli olarak ölçmeniz gereklidir. Hedeflediğiniz tüketim hedeflerine ulaşım durumunu değerlendirmeniz gerekir.
Örnek Çevre Yönetim Sistemi Ölçüm Göstergeleri ;
– Su sarfiyatı
– Yakıt sarfiyatı
– Hammadde tüketimi
– Geri dönüşüm veya bertaraf miktarları
– Emisyon değerleri
– Atık miktarları
– Kazalar
– Eğitim faaliyetleri
– Saha kontrolü sonuçları
– Aksiyon planlarına uyum
– Yasal mevzuata uyum vb.

İç Denetim

İç denetim ile ilgili makalemize ulaşmak için aşağıdaki linke tıklayınız…

https://www.metalurjimalzeme.net/ic-denetim/

Yönetim Gözden Geçirme Toplantısı

YGG – Yönetim Gözden Geçirme ile ilgili makalemize ulaşmak için aşağıdaki linke tıklayınız…

https://www.metalurjimalzeme.net/ygg-yonetim-gozden-gecirme-toplantisi/

 

TSE nin Çevre Yönetim Sistemiyle ilgili bilgilendirme sayfası aşağıdaki gibidir…

https://www.tse.org.tr/IcerikDetay?ID=87&ParentID=65

 

Please follow and like us: