Islah Çelikleri

Islah Çelikleri

29 Ağustos 2018 Kapalı Yazar: admin

Islah Çelikleri Nedir ?

ıslah çelikleri, sertleştirilmeye uygun çeliklerdir. Daha önceki yazılarımızdan da anlaşılacağı üzere, sertleştirilebilir çelikler %0.2’den fazla Karbon ( C ) elementi içermelidir. Islah çelikleri eldesinde, amaç malzemeye yüksek dayanım haricinde yüksek tokluk özelliği de katmaktır. Bu nedenle, çeliği sertleştirme işleminden sonra, tavlama ( ıslah etme ) işlemi uygulanarak hem sert ( dayancı yüksek ) hem de sünek ( Tok – Darbe Dayancı Yüksek ) çelik elde edilir.

ıslah çelikleri nerelerde kullanılır ?

Sertleştirilmiş çeliklere uygulanan ısıl işleme ıslah işlemi denir ve elde edilen çelik türlerine de ıslah çeliği adı verilir. Bu işlem sonucunda malzemeler yüksek mekanik dayanımlara sahip olmaktadırlar. Hem dayanım hem de süneklik istenen yerler kullanılırlar. Bunlara örnek olarak bağlantı elemanları, civatalar, crankshaft ( krank mili ), otomobil aksları ve makine parçaları gelir.

ıslah çelikleri

Bu tip çelikler içerisinden uygun ıslah çeliği seçimi ve doğru ıslah işleminin uygulanması dikkat ve deneyimi gerektirir. Elde edilecek ıslah çeliklerinin istenilen özelliklere sahip olabilmesi için malzemenin istenen iç yapı özelliklerinde olması beklenir. Bir malzemeden hem yüksek dayanım hem de yüksek tokluk isteniyor ise, malzeme içerisinde inklüzyon – kalıntılar, segregasyon gibi malzeme hataları olmamalıdır.

Bu çeliklerin eldesinde daha önce de belirtildiği gibi ilk olarak sertleştirme işlemi uygulanır. Bunun için malzeme ilk olarak östenit fazına kadar ısıtılır. Bu fazda malzeme akkor hale gelir. Bu sıcaklıkta belirli bir süre tutulduktan sonra hızlı soğutma işlemi ile ( çeliğe su verme ) sertleştirilme işlemi yapılır.

 

Ötektoid Üstü Çelikler için Islah Çelikleri Eldesi

Yukarıdaki Demir-Karbon diyagramında görüleceği üzere, Ötektoid üstü çelikler için, östenit hale getirme sıcaklığı  Acm ile A1 ( PK ) hattı arasındadır. Ötektoit üstü çelikler, bu çizgiler arasındaki sıcaklıktan yapılacak sertleştirme işlemi sonucunda, sertleştirilirler. Sertleştirme işlemi neticesinde elde edilen martenzit mikro yapısı endüstriyel ve mühendislik uygulamaları açısından kullanışsızdır. Bu kullanışsız yapıyı elimine etmek ve iç gerilimleri gidermek adına, temperleme işlemi yapılabilir.

Islah Çelikleri Nasıl Elde Edilir ?

Temperleme ( Islah )  işlemi , çelik malzemenin A1 ( PK ) sıcaklığı altında ısıtılması işlemidir. Islah işlemi, 723°C ‘ye kadar bir sıcaklıkta yapılabilir. Bu yeterince geniş bir sıcaklık aralığıdır ve seçilecek işlem sıcaklığı tamamen işlemi yapan kişiye bağlıdır. Sıcaklık 723°C’ye ne kadar yakın ise, sertlik ve dayanım o derece azalır, ancak; tokluk ve süneklik özellikleri artar.

ıslah çelikleri

ıslah çelikleri

Bazı Islah Çelikleri ve Kullanıldığı Yerler

  • 40Mn4 – Orta Dayanımlı ıslah çelikleri

 

Bileşimi : %0.36-0.44 C, %0.25-0.50 Si, %0.80-1.10 Mn

Akma Dayanımı : 540 MPa


Çekme Dayanımı : 780 – 930 MPa

Kopma Uzaması : %14

Kullanıldığı Yerler : Orta dayanım gereken makina parçaları

 

  • 90Mn4 – Yüksek Dayanımlı ıslah çelikleri

 

Bileşimi : %0.85 – 0.95 C, %0.25-0.50 Si, %0.80-1.10 Mn

Akma Dayanımı : 1325 MPa

Çekme Dayanımı : 1670 MPa


Kopma Uzaması : %5

Kullanıldığı Yerler : Aşınmaya Dirençli Malzeme

 

  • 37MnSi5 – Orta-Yüksek Dayanımlı ıslah çelikleri

 

Kimyasal Bileşimi : %0.33 – 0.41 C, %1.10 – 1.40 Si, %1.10 – 1.40 Mn

Akma Dayancı : 635 MPa

Çekme Dayancı : 880-1030 MPa

Yüzde Kopma Uzaması : %12

Malzemelerin Kullanıldığı Yerler : crankshaft – krankmili

 

35NiCr18 – Yüksek Dayanımlı ıslah çelikleri

 

Kimyasal Bileşimi : %0.30-0.40 C, %0.15-0.35 Si, %0.40 – 0.80 Mn, %1.10 – 1.50 Cr, %4.25 – 4.75 Ni

Akma Dayancı : 1030 MPa

Çekme Dayancı : 1270 – 1470 MPa

Yüzde Kopma Uzaması : %7

MalzemelerinKullanıldığı Yerler : Yüksek aşınma direnci ve yüksek tokluk gerektiren makine parçaları

 

  • 30CrNiMo8 – Yüksek Dayanımlı ıslah çelikleri

 

Kimyasal Bileşimi : %0.26-0.34 C, %0.40 Si Max, %0.30 – 0.60 Mn, %1.8 – 2.20 Cr, %1.8-2.20 Ni, %0.30 – 0.50Mo

Akma Dayanımı : 900 MPa

Çekme Dayanımı : 1100-1300 MPa

Yüzde Kopma Uzaması : %10

Malzemelerin Kullanıldığı Yerler : Yüksek aşınma direnci ve yüksek tokluk gerektiren makine parçaları

 

Otomat Çelikleri ile ilgili yazımıza ulaşmak için aşağıdaki linke tıklayınız…

https://www.metalurjimalzeme.net/otomat-celigi/

Temperleme ( Islah ) işlemi ile ilgili ingilizce bilgiye aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz…

https://www.shapecut.com.au/blog/what-is-quenched-and-tempered-steel/

 

 

 

Please follow and like us:
error