Flanş Nedir ?

Flanş Nedir ?

21 Kasım 2018 Kapalı Yazar: admin

Flanş Nedir ?

Flanş nedir sorusuna cevap verebilmek için öncelikle nerede ne amaçla kullanıldığını anlamak gerekmektedir. Aşağıdaki fotoğraftan da görüleceği üzere, flanş bağlantılarının bir çoğu boru hatlarında boru ucuna kaynayacak şekilde iki borunun birbirlerine cıvata yardımı ile bağlanmasını sağlayan bir bağlantı elemanıdır.

flanş nedir

flanş nedir

Bazı diğer durumlar da ise, bir makinede dönme hareketini bir başka parçaya iletmek için mil ucuna bağlanırlar. Flanşlı bağlantı kullanmanın amacı, bağlantı yerlerinin cıvata ile bağlanmasıdır. Böylece herhangi bir değişim söz konusu olduğunda malzemeye zarar vermeden sadece cıvata bağlantılarını sökerek değişim yapılabilir.

Boru – Flanş Bağlantı Elemanları



Dünya genelinde bir çok farklı standarda göre üretilen ve bu standartlar içerisinde de onlarca farklı tipi bulunan flanşlar bulunmaktadır. Tasarım aşamasında iken, kullanılacak flanşlı bağlantı elemanının belirlenebilmesi için aşağıdaki bilgilere ihtiyaç duyulmaktadır ;

  • Ana Malzeme Nedir ?
  • Ortamın korozyon durumu nedir ?
  • Sistemin basıncı ne olacaktır ?
  • Sistemin sıcaklığı ne olacaktır ?
  • Flanşın kullanım amacı ne olacaktır ? ( körleme, boru bağlantısı, soket kaynak, yaka ile birlikte kullanım vb. )

Yukarıdaki hususlar kararlaştırıldığında, sıra siparişe geçer ve tesisata en uygun malzeme seçilir.

Önceki paragrafta da bahsettiğimiz üzere, Dünya genelinde bir çok farklı standartta flanş bulunmasına rağmen genellikle 2 farklı standart üzerine yoğunlaşılmaktadır. Bunlar ;

  • ASME Standartları ( Amerikan Standartları )
  • EN – DIN Standartları ( Avrupa Normu ve Alman Normu )

EN Standartlarında genellikle basınç sınıfına göre bir sınıflandırma görülmektedir. PN 10, PN 16 vb. Buradaki PN ifadesi İngilizce basınç numarası ( Pressure Number ) anlamına gelmektedir. Amerikan standardı olan ASME ‘ye bakıldığında ise, PN yerine ( # ) işareti görülmektedir. 150# , 300# gibi örnekler ASME Standartlarına flanş basınç sınıflarını belirler. Çok genel bir ifadeyle inceleyecek olur isek, PN 16 PN 10’dan daha yüksek basınçlara dayanabilir diyebiliriz.

ASME B16.5 ‘e Göre Flanş Çeşitleri



ASME Teknik Çizim

ASME Teknik Çizim

Yukarıdaki teknik çizimlerde ASME B16.5 standardına göre imal edilen flanşların tipleri görülmektedir.

  • Blind – Kör Flans
  • Threaded – İşlenmiş Flans
  • Socket Welding – Socket Kaynaklı Flans
  • Welding Neck – Kaynak Boyunlu Flans
  • Slip-On Flans
  • Lapped Joint Flans

Blind Flange – Kör Flanş Nedir ?

Kısa kısa örnek vermek gerekir ise, blind flange yani kör flanşlarda, boru hattını körlemek için yani boru ucunu kapatmak için kullanıldığını söyleyebiliriz.

körleme

körleme

Yukarıdaki fotoğrafta da görüleceği üzere, kör flanş bağlantısı, boru tesisatının sonlandığı yerlerde akışı kapatmak için kullanılır. İleride tesisat oradan devam edecek ise, flanş cıvatalarından sökülerek boru tesisatı oradan devam edilebilir.

Welding Neck -WN RF – Kaynak Boyunlu Flanş Nedir ?

kaynak boyunlu flanş bağlantısı

kaynak boyunlu flanş bağlantısı

Yukarıdaki teknik resimde, kaynak boyunlu flanşların borulara nasıl kaynak yapılacağı ile ilgili bilgi detaylı şekilde verilmektedir.

1- Kaynak boyunlu flanş ( WN RF )

2-Kaynak dikişi

3- Boru

ASME B16.5 standardına göre örnek bir welding neck yani kaynak boyunlu flanşların ölçü kontrolü yapılacak ise aşağıdaki adımlar uygulanmalıdır.

asme teknik çizim

ASME Teknik Çizim

Kontrol edilecek ölçüler ;

O : Dış Çap

W : Delik Çapı

Tf : Flanşın Kalınlığı

X : Boyundan Çap Ölçüsü

A : Borunun kaynak olacağı çap

B : Flanşın İç Çapı

Y : Flanşın Uzunluğu

ASME B16.5’e Göre Ölçü Kontrol Nasıl Yapılır ?

2” WN RF 150# Sch 40 Flanşın kontrolünü ele alalım.

Standardın istediği değerler aşağıdaki tabloda verilmektedir.

ASME Ölçüler

ASME Ölçüler

ASME Ölçüler-2

ASME Ölçüler-2

Yukarıda verilen tablo bire bir ASME B16.5’ten alınmıştır. Bu tabloya göre 150# flanşların ölçüleri verilmektedir.

Verilen değerlerden hareket ile, 2” kaynak boyunlu flanşların kontrolü için;

O : Flanşın Dış Çapı : 150 mm olmalıdır. Flanşın kalınlığı yine 150# basınç sınıfındaki flanşlar için tablodan bakıldığında 17.5 mm olacaktır. X ölçüsü yani, boyundan çap ölçüsü 78 mm olmalıdır.

Burada dikkat edilmesi gereken ölçü olan A ölçüsü, 2” boru dış çapı ile aynı olmalıdır. Yani 60.3 mm olmalıdır. Çünkü flanşın tam “ A “ noktasına 2 “ boru kaynak yapılacaktır.

Y ölçüsüne bakıldığında 62 mm gibi bir ölçü karşımıza çıkmaktadır. Uygulamada çok problem olmayacak bir ölçü gibi gözükse de, flanşların boylarındaki küçük farklılıklar birleştiğinde hesaplanan tesisat boylarından sapmalara neden olabilmektedir. Bu nedenle ölçüm yapılırken, flanşların boylarına da çok dikkat edilmesi gerekmektedir.

B ölçüsü : 52,5 mm olarak standartta verilmektedir. W ölçüsü 120,7 mm’dir. Bu ölçü cıvata deliklerinin merkezlerinden birbirlerine olan mesafesini vermektedir. Bu ölçüdeki küçük farklılıklar, flanşlar ağız ağıza geldiklerinde deliklerin birbirlerine tam karşılıklı oturmamasına neden olabilir.

Number of bolts ile demek istediği, cıvata delik sayısıdır. Yani 2” 150# WN RF bir kaynak boyunlu flanşta, toplam 4 adet cıvata deliği olmalıdır. Cıvata delik çapı olarak da tabloda ¾” gibi bir değer verilmiştir. ( Diameter of Bolt Holes ) Bunun da mm olarak karşılığı : 19.05 mm’dir. Yani flanşları birbirlerine bağlayacak civatalar bu deliklerden girebilecek çapta olmalıdır. ( 19.05 mm’den küçük çaplı cıvata kullanılmalıdır. M18 gibi. )

150# Yerine 600# Kaynak Boyunlu Flanşlar Kullanılsaydı Ne Olurdu ?

ASME B16.5 Standardına göre flanşların basınç sınıfı libre-pound ( # ) olarak belirtilir. 600# flanşlar, 150# flanşlara göre daha kalındır. Aşağıdaki 600# basınç sınıfına göre imal edilen flanşların ölçüleri listelenmektedir.  Flanşların kalınlığı ( tf ) 150# için 17.5 mm iken, 600# basınç sınıfı için 25.4 mm’dir. Yani kalınlık basınç sınıfı arttığında artmaktadır.

ASME Ölçü 600#

ASME Ölçü 600#

EN 1092-1’e Göre İmal Edilen Flanşlar Nedir ?

tip 11 flanş çizimi

tip 11 flanşın çizimi

EN ISO 1092-1 standardına göre flanşlara bakıldığında ASME B16.5 standardından farklı olarak, flanşlar Tip1, Tip2 şeklinde sınıflandırılmaktadır. Örnek olarak yukarıdaki şekilde verilen Tip 11 Kaynak boyunlu flanşlar gösterilebilir.

EN ISO 1092-1 standardında, flanşların basınç sınıfları 150#, 300# şeklinde değil, PN ( Pressure Number ) yani Basınç Sınıfı ile sınıflandırılmaktadır. Basınç numarası artan flanşların kalınlıkları da standarda göre artmaktadır. ASME B16.5 standardında verdiğimiz örnekteki gibi, EN ISO 1092-1’de de PN 10 basınç sınıfı ile PN 40 basınç sınıfı arasında kalınlık farkı olacaktır. PN 40 basınç sınıfına göre imal edilen flanşlar, PN 10’dan daha kalın olacaktır.

1092 Ölçüler

1092 Ölçüler

EN ISO 1092-1 standardına bakıldığında her bir basınç sınıfı için ayrı bir tablo görülmektedir. Yukarıdaki tabloda, PN 10 basınç sınıfında bütün flanşlar için ölçülerin verildiği “ çizelge 12 “ verilmektedir.

EN ISO 1092-1 ‘e Göre İmal Edilen Flanşların Ölçü Kontrolü

Örnek bir ölçü kontrolü yaparsak; DN 50 PN 10 Tip 11 flanşların kontrolünde aşağıdaki adımlar atılmalıdır.

 

1092 teknik çizim

1092 teknik çizim

 

 

Ölçüler yukarıdaki tabloda verilmektedir.

D : 165 mm istenmektedir. ( Dış Çap )

K : 125 mm istenmektedir. ( Cıvata Dairesi Çapı )

L : 18 mm istenmektedir. ( Cıvata Delik Çapı )

Cıvata Sayısı : 4 adet cıvata deliği olmalıdır.

A : Boyun Dış Çapı : 60.3 mm istenmektedir.

C2 ölçüsü : 18 mm istenmektedir. ( Flanş Kalınlığı )

H2 ölçüsü : 45 mm istenmektedir. ( Flanş Yüksekliği )

N1 ölçüsü : 74 mm istenmektedir. ( Boyun Çapı )

Conta Basma Yüzeyi Nedir ?

İki flanşın bir araya gelmesi ile birlikte civatalar yardımıyla sabitlenen flanşların, sızdırmazlığının sağlanması amacıyla aşağıdaki şekilde görülen tırtıklı yüzey flanşların bazılarında bulunmaktadır.

Conta Basma Yüzeyi

Conta Basma Yüzeyi

Koyu renk ile gösterilen conta basma yüzeyleri, belirli bir yüzey pürüzlülük değerine sahiptir. Pürüzlü yapılarından dolayı, oraya oturan contaların kayması engellenir ve sızdırmazlık özellikleri arttırılmış olur.

 

Dirsek ile ilgili yazımız için aşağıdaki bağlantıyı inceleyebilirsiniz.

https://www.metalurjimalzeme.net/dirsek/

 

Redüksiyon ile ilgili yazımız için aşağıdaki bağlantıyı inceleyebilirsiniz.

https://www.metalurjimalzeme.net/reduksiyon-nedir/

 

Flanşlar ile ilgili Wikipedia sayfası için aşağıdaki bağlantıyı incelyebilirsiniz.

https://en.wikipedia.org/wiki/Flange

 

Please follow and like us: