Çevre Boyut Analizi ve Risk Analizi

Çevre Boyut ve Risk Analizi Tanımlar

Çevre boyut, firmanın faaliyet ve hizmetlerinin çevre ile etkileşime giren unsurlarıdır.

Çevre Etkisi :

Çevrede kısmen veya tamamen firmanın faaliyet ve hizmetleri dolayısıyla ortaya çıkan olumlu veya olumsuz her tür değişikliktir.


Önemli Çevre Boyut u :

Firmanın faaliyet ve hizmetlerinin önemli çevre etkisine sahip olan veya olabilecek olan boyutudur.

Normal Şart :

Firmanın faaliyet ve hizmetlerinin doğasından kaynaklanan sık periyotlarda veya sürekli karşılaşılan şartlardır.


Anormal Şart :

Firmanın faaliyet ve hizmetlerinin doğasından kaynaklanan seyrek periyotlarda karşılaşılan, çalışanların inisiyatifi dahilinde olan şartlardır.

Acil Durum :

Dışarıdan kaynaklanan veya kaza durumundaki, çalışanların inisiyatifi dışında, nadir olabilecek potansiyel durumlardır.

Çevresel Yönler ve Tehlikelerinin Tanımlanması

Kontrol edilebilen faaliyetlerin çevresel yönlerini ve tehlikeleri tanımlar. Çevresel Yönler, Etkiler ve Riskler Yönetim Sistemleri Çevre Boyut Değerlendirme Tablosunda ayrıntılı olarak dokümante edilir.

a) Çevresel yönlerin tanımlanması için, tüm faaliyetler, süreçler, hizmetler dikkate alınır.

• Doğal kaynak kullanımı (su, doğalgaz)
• Depolama (tehlikeli atık (katı ve sıvı), katı atık, yağ atıkları, cam atık, kimyasallar vb.)
• Laboratuvar faaliyetleri
• Tamir ve bakım çalışmaları (mekanik, elektrik)
• Yemekhane
• Isı merkezi
• İklimlendirme ve havalandırma

b) Genel Çevresel Yönler aşağıdaki faktörleri içerir.

• Hava Emisyonları
• Atık Su Deşarjı
• Su Kullanımı
• Enerji Kullanımı
• Sıvı ve Katı Atıklar
• Malzeme Kullanımı
• Koku
• Atık Yağlar
• Gürültü
• Yağmur Suyu Deşarjı
• Titreşim
• Depolama Alanları
• Doğal Çevre

c) Çevresel yönler, etkiler ve riskler belirlenirken aşağıdaki soruları cevaplandırır:

• Hangi operasyon, faaliyet ve hizmetler çevreyi etkileyebilecek şekilde çevreyle etkileşim içindedir ve nasıl etkilemektedir?

• Faaliyetlerimizde hangi maddeler, enerji kaynakları ve diğer kaynaklar kullanılmaktadır?

• Faaliyetlerimizin havaya, suya ve toprağa emisyonları var mıdır?

• Faaliyetlerimizde atıklar veya ıskarta maddeler oluşmakta mıdır? Eğer oluşuyorsa bu maddelerin uzaklaştırma işlemlerinin potansiyel etkileri var mıdır?

• Hizmetlerimizin hangi özellikleri veya nitelikleri çevresel etkiyle (planlanan kullanımları yoluyla veya kullanım ömürleri bittiğinde) sonuçlanabilir?

• Arazimiz veya altyapımız (örneğin depomuz) çevreyle etkileşim içinde midir?

• Hangi faaliyetler (örneğin kimyasalların depolanması) kaza veya ihmal yoluyla çevresel etkilere sebep olabilir?

• Zararlı etkilerin kontrolü için prosedürler mevcut mudur?

• Kuruluşun bulunduğu yer, çevresel olarak özel bir lokasyon mudur?

• Acil durumların oluşma olasılığı nedir?

• Kuruluşumuz etkiler, olasılıklar, şiddet ve potansiyel sıklık derecesi ile ilgili “Risk Faktörünün” çevresel yönlerini nasıl sıralayacaktır?

• Belirlenmiş etkilerin etki sahası nedir?

• Genel yönetmelikler ve diğer gereksinimler karşılanmakta mıdır?

d) Çevresel yönler Çevre Boyut ları Listesinde tanımlanarak muhafaza edilir ve yeni çevresel yönlerin listeye eklenmesi veya çıkartılması halinde Çevre Yönetim Biriminden yetkili kişiler ve Çevre Görevlisi tarafından gözden geçirilir.

Ancak, üretilen hizmetlerde bir değişiklik olması halinde, varsa yeni tanımlanan yönler derhal listeye ilave edilir.

e) Tehlike tanımlama ve Risk durumları Çevre Boyut Değerlendirme Tablosu ile belirlenir.

Önemli Çevresel Yönlerin Belirlenmesi

Belirlenen çevre yönlerin risk faktörü, Çevre Boyut Değerlendirme Tablosuna ilave edilir ve Yönetim Sistemleri Birimine sunulur. Tanımlanan tüm tehlikeler yönetim programına alınır ve önleyici faaliyetlerle kontrol altına alınır.

Çevre Amaç ve Hedeflerin Oluşturulması ve Sürdürülmesi

Tüm önemli çevresel yönler için çevresel amaç ve hedefleri oluşturur ve muhafaza eder.

Amaçlar ve hedefler çevre politikası ile tutarlı olacak ve kontrol, iyileştirme ve araştırma türlerinin üçünden birine uygun olacak şekilde hazırlanır.

Amaçlar ve hedefler oluşturulurken, aşağıdaki hususlar göz önünde bulundurulur:

• Yasal mevzuatlar ve diğer şartlar
• Çevresel kanun ve diğer gereksinimler
• Teknoloji seçenekleri
• Finansal, operasyon ve işle ilgili gereksinimler
• İlgili tarafların görüşleri

Çevre Yönetim Programlarının Oluşturulması ve Sürdürülmesi

Çevre Yönetim Programı; araçları, zaman planını ve ilgili amaç ve hedeflerin gerçekleştirilmesinden sorumlu kişileri tanımlayacak nitelikte hazırlanır.

Sorumluluk kuruluşun her seviyesinde ve fonksiyonunda tanımlanır.

Risk teşkil eden faaliyetler, tehlikeli maddelerin depolanması ve kullanımı, alınacak önlemler, koruyucu ekipman kullanımı, periyodik kontroller, genel ve yapılan işe özel personeli, ziyaretçi eğitimleri, tutulacak kayıtlardır.

Çevre Yönetim Programının sürdürülmesi ve denetlenmesi Yönetim Sistemleri Temsilcisinin sorumluluğunda olup kayıtlar Çevre Ekibi tarafından tutulur.

Zamanında tamamlanmayan işler için, sorumlu birim ile temasa geçilerek işlem veya faaliyetin yürütülmesi sağlanır.

Genel Kurallar

Çalışanların Çevre Yönetim Sistemine katılımları, bilgilendirilmeleri ve değişiklerden haberdar edilmeleri gerçekleştirilir.

Çevre kapsamında meydana gelen olaylar ve öneriler için çalışanlar Düzeltici ve Önleyici Faaliyet Formu doldurarak, Yönetim Sistemleri Birimine iletir.

Çevre Boyut Değerlendirmesi

Risk değerlendirme sürecinin dili ile söylersek;

a)Tehlikenin tanımlanması (gözlemlemek)

b)Her tehlike için riskin boyutunu tahmin etmek, saptamak (değerlendirmek)

c)Riskin kabul edilip edilmediğine karar vermek ve risk kontrol altına almak

Risklerin kontrol altına alınması:

Tüm risklerin belirlenmesi ve ne düzeyde olduğunu saptamasından sonra verimli bir risk değerlendirme analizi ortaya çıkarılması hedeflenir.

Bu analizde hangi risklerin düşük, orta veya yüksek olduğunu, hangi risklerin hafif, orta, ağır düzeyde insan sağlığını etkilediği ya da ne düzeyde müsaade edilebilir olduğu ortaya çıkartılır.

Risklerin derecelendirilmeleri düşük- orta-yüksek, hafif-orta-ağır şeklindeki terimlerle ifade edilebileceği gibi, 1,2,3,4,5,…. Şeklinde de puanlandırılır.

Burada 1 en azı, son rakam ise en fazlayı göstermektedir. Tehlikelerin boyutu ve tehlikelerin olma olasılığı puanları ile bir matris oluşturulup hangi riskin kabul edilebilir veya kabul edilemez olduğu karar verilir.

Kuruluşun çevre boyut ve etkileri ve risk puanlamasının yapılması ve bunların değişikliklerinin takibi Çevre Yönetim Birimi tarafından yapılır.

Belirlenen çevre boyutları ve riskler Yönetim Sistemleri Kuruluna sunulur ve değerlendirmesi yapılır.

Değerlendirme sonrası Çevre Boyutları ve Etkileri Listesi oluşturulur. Oluşturulan çevre boyutları listesine göre, bu yazıda anlatıldığı gibi bir risk puanlaması yapılır.

Çevre boyut değerlendirmesi şöyle yapılır :

Bahsi geçen faaliyet, hizmet, acil durum olasılığı için en az 1 ve en çok 4 olmak üzere bir rakam ( O ) tespit edilir.
Bahsi geçen faaliyet, hizmet, acil durum şiddeti için en az 1 ve en çok 4 olmak üzere bir rakam ( Ş ) tespit edilir.

Normal ve Anormal Şartlar için Puanlama Yöntemi için boyutun-etkinin sıklığı ve şiddeti aşağıdaki gibi hesaplanır.

Olasılık :


4 : Sürekli ( Haftada bir veya daha çok )
3 : Sık ( Ayda bir veya daha çok )
2 : Ara sıra ( Üç ayda bir veya daha çok )
1 : Nadir ( Üç aydan daha seyrek aralıklarla )

Şiddet :

4 : Çok şiddetli ( Çevre üzerinde hayati öneme sahip veya kalıcı olarak etkiler )
3 : Orta şiddetli ( Sınırlı veya kısa sürede tersine çevrilebilir )
2 : Az şiddetli ( Çok az veya çaresi hemen bulunabilecek )
1 : Etki yok

Risk Değeri = OxŞ olarak hesaplanır.

Risk puanlaması değerlendirmesi:

Risk puanı 8 ve 8’ in üzerinde çıkan çevre boyutları, önemli çevre boyutlarıdır, ancak çevre boyutunun mevzuatta yeri varsa veya kanuni bir dayanağı varsa, risk puanı 8’in altında olsa dahi önemli bir çevre boyutudur.

-Risk puanı 8 puan ve üzeri olanlar, amaç ve hedeflerle bağlantılı ele alınarak çevre programları ile yönetilirler.

-Risk puanı 8 puan altı olanlar, ilgili çevre dökümanlarına uygun hareket edilerek yönetilirler. -Yasalara uyumsuzluk olanlarda yapılacak faaliyet “Düzeltici Faaliyet” olarak değerlendirilir.

Çevre Boyut ve Etkileri Listesinde yer alan “Çevre Etkisi-doğal kaynak kullanımına etkisi, yaşanmış kaza / sorunlar, bilgi eksikliği, acil durumlara etkisi” bölümleri, amaç ve hedeflerimizi belirlerken ve Çevre Yönetim Sistemi Programını hazırlarken yol gösterici olurlar.

Çevre boyut ve etkileri yönetimin gözden geçirme toplantısından önce Çevre Yönetim Birimi tarafından gözden geçirilir ve gerekiyorsa revize edilir.

Bir yıllık süre zarfında çevre boyut ve etkilerinde değişiklik yapılabilecek teknolojik veya prosesle ilgili bir değişme olduğunda, İlgili bölüm sorumlusu Çevre Yönetim Birimini bilgilendirir ve çevre boyut ve etkileri derhal revize edilir, Yönetim Sistemleri Başkanı tarafından onaylanarak yürürlüğe girer.

Kalite Yönetim Sistemlerinde sık kullanılan terimler için hazırladığımız yazıya aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz…

https://www.metalurjimalzeme.net/terimler/