Bakalit Nedir ? Bakalit Nerede Kullanılır ?

Bakalit Nedir ? Bakalit Nerede Kullanılır ?

Bakalit, ilk olarak Amerikalı kimyacı Leo Hendrik Baekeland tarafından 1907 yılında keşfedildi. Bakalit, ismini de buradan aldı. 2 yıl sonra ise patenti alındı. Bakalit keşfedilen ilk sentetik reçine olarak tarihe geçmiştir. Aslen sentetik ürünlerden elde edilmiş ilk plastik malzemedir. Kullanım alanı da çok geniştir. Kullanım alanının çok geniş olmasının başlıca nedeni, ısıtılınca şeklinin değişmemesi ve elektriği de iletmemesidir. Ayrıca tekrardan eritilip şekil verilemez. Bu özelliği onu termoset malzeme sınıfına sokmaktadır.

Temel yapısı itibari ile Fenol – C6H5OH ve Formaldehitin- CH2O birleştirilmesi ile elde edilmektedir. Bu birleştirme işlemi hidroklorik asit ya da bazik bir ortam sağlayan amonyak ile gerçekleştirilir. Bu maddelerle birlikte ısıtma işlemi gerçekleştirilir. Isıtma sonucunda ortaya sıvı bir madde ortaya çıkar. Bu ürüne A-Bakaliti denmektedir. A-Bakaliti alkol, aseton gibi maddelerin içinde rahatlıkla çözülebilir. Isıtma işlemine devam edildikçe sıvı olan malzeme gitgide macun kıvamına gelir. Sıcaklıkla birlikte oluşan köpük, malzeme soğuduğunda kırılgan ve gözenekli bir yapıya neden olmaktadır. Bu da oluşan bakalitin, istenilen özelliklerini vermesini engeller.

Isıtma işlemi, sıcaklığın biraz daha yüksek olduğu ve yüksek basınç ortamında sürdürüldüğü basınçlı fırınlarda yapıldığında köpükleşme oluşmaz. Köpükleşme oluşmadığında ise, malzemede gözenek oluşmaz. Böylelikle nihai ürün, gözeneksiz, sert ve ısıya dayanıklı olur. Temel olarak bakalitin üretim prensibi bu şekildedir.

Özellikle üretildiği 1900’lü yılların başında kullanımı çok yaygındı. Ancak; günümüzde yerine kullanılabilen bir çok plastik çeşiti bulunmaktadır. Bu nedenle günümüzde eski popülerliğini yitirmiştir.

Bakalit Özellikleri Nelerdir ?

Sahip olduğu özellikler nedeniyle sayısız kullanım alanır mevcuttur. Üretim süresinin çok kısa olmasından dolayı maliyetleri çok düşüktür. Kalıplama işlemi çok kolay ve kısa süren bakalitin ucuz olmasının başlıca nedeni de budur. Kalıplama işlemi sayesinde istenilen şekle rahatça gelebilen bakalit, pürüzsüz ve dayanıklı bir dış yüzeye sahiptir.

Çizilmeye karşı dayanıklı olan bakalitin, elektriği yalıtma özelliğinden çok faydalanılır. Bir çok elektrikli üründe kullanılabilir. Ayrıca, esnek değildir. Yani sıcakla şekillendirildikten sonra bir daha esnemez. Kimyasal solventlere karşı da iyi bir dayanım göstermektedir. Bakalitin bu özellikleri bir çok malzemeden çok daha iyidir ve ucuzdur.

Aşırı nemli koşullarda nemi absorbe eder ancak; şekil bozukluğu meydana gelebilir. Bu nedenle aşırı nemli koşullarda kullanılması pek tavsiye edilmemektedir.


Bakalit Kullanım Alanları Nelerdir ?

Sahip olduğu fiziksel ve kimyasal özelliklerden dolayı, bakalit çok iyi bir kalıplama gerecidir. Aynı zamanda çok güçlü bir yapıştırıcı ve bağlayıcıdır.

Bakalit Nedir ?

Metalografi ve Bakalit

Yukarıda görülen bakalitleme işleminde siyah kısım bakalit malzemesini temsil etmektedir. Beyaz kısım ise, yuvarlak kesitli bir metalik malzemedir. ( Boru vb. ) Bu işlem, metalografi biliminde olmazsa olmaz bir işlemdir. Bu işlemi yapmanın temel nedeni; ufak parçaların, numune hazırlama işlemi sırasında zımparalama, parlatma ve dağlama işlemlerinde elle rahatça tutulabilmesi içindir. Numune hazırlama işleminden sonra, mikroskopta rahatlıkla incelenebilmektedir.

Faydalı bir Wikipedia makalesi için bu bağlantıyı inceleyebilirsiniz. Ayrıca Britannica’nın konu ile ilgili makalesine de bu bağlantıdan ulaşabilirsiniz.

Bakalit, özellikle ilk keşfedildiği zamanlarda elektrik ve otomotiv gibi alanlarda çokça kullanılmaktaydı. Örnek olarak, eski ev tipi telefonların dış siyah yüzleri bakalit malzemesinden yapılmaktadır. Aşağıda bu telefon tiplerine örnek görebilirsiniz.

Bakalit Telefon

Bakalit Telefon

Birçok kişinin bilmediği bir diğer kullanım alanı ise bilardo toplarıdır. Bilardo toplarının halk arasında genelde fil dişinden imal edildiği söylenir. Ancak; bu doğru değildir. Bilardo topları da bakalitten imal edilmektedir. Hem ağırlığı ve yoğunluğu hem de birbirlerine vurduğunda çıkardığı ses itibari ile bakalit bu ürünlerin imali için birebirdir. Özellikle fil dişi kullanım oranı,  bakalitlerin imal edilmesi ile birlikte çok büyük bir ölçüde düşmüştür.

Bakalit ve Bilardo Topu

Bilardo Topu

Bakalitin çok hızlı bir şekilde kalıplanması üretim maliyetlerini aşırı bir şekilde düşürmüştü. Özellikle keşfedildiği dönemde radyo, televizyon ve otomotiv parçaları gibi üretim hacmi yüksek ürünlerin bir çok kısmında bakalit kullanılmaktaydı. Bakalitten imal edilen bir radyo aşağıdaki gibidir.

Bakalitten İmal Edilmiş Radyo

Bakalitten İmal Edilmiş Radyo

Özellikle 1920’li yıllarda takı tasarım sektöründe bol miktarda kullanılmaktaydı. Aşağıda buna örnek bir tasarım görebilirsiniz. Yine sahte mücevher ve taş imalatında bol miktarda kullanılmaktadır. Özellikle kehribar rengi taşların bir çoğu bakalitten imal edilmektedir.

Bakalitten İmal Edilmiş Takılar

Bakalitten İmal Edilmiş Takılar

Özellikle bu yıllarda takı tasarımında kullanılması ile birlikte, elbiselerin düğmeleri de bakalitten yapılmaktaydı. 2.Dünya Savaşı yıllarında İngiliz Askerlerin üniformalarının düğmeleri yine bakalitten yapılmaktaydı. Bakalit kullanılmasının çeşitli amaçları vardı. Bunlar hayatta kalma, esir düştüklerinde kaçış yapma vb. olarak örnek verilebilmektedir.

Diğer Kullanım Alanları


Özellikle geçmiş yıllarda kullanımı çok olan bakalit, günümüzde önemini yavaş yavaş kaybetmektedir. Ancak; halen belirli yerlerde kullanılabilir. Örnek vermek gerekirse;

  • Bazı yalıtım uygulamalarında ( Kablo vb. )
  • Endüstriyel elektrik uygulamalarında
  • Otomobillerdeki yalıtım parçalarında ( Özellikle ucuzluğu nedeniyle )
  • Tavla, Satranç, Bilardo topu gibi parçaların imalatında
  • Masa oyunlarında kullanılan zar imalatında
  • Prizlerin bazı parçaları ( Elektrik kaçaklarını önlemesi açısından )
  • Isı kalkanları
  • Süs eşyaları
  • Mutfak eşyaları ( Tencere, Tava, Çaydanlık Sapları )
  • Mobilyalar
  • Tüfek ve tabancaların tutma yerleri.

Bakalitin Kötü Niyetlerle Kullanımları

Bir çok faydalı özelliği ile, insanoğlunun ürettiği bu ilk sentetik plastik malzeme, bir çok faydalı işlerde kullanılmasına rağmen, özellikle 2. Dünya Savaşı yıllarında silah endüstrisinde de kullanılmıştı. Özellikle ısıyı iletmemesi, sağlam ve dayanıklı olması, sıcaklık karşısında şekil bozukluğu olmaması nedeni ile  silah endüstrisinde bol miktarda kullanılmaya başlamıştı.

Silah sanayinde kullanımı sadece tüfek ve tabancalar ile kalmayıp, mayın imalatında da kullanılmasına olanak sağlamıştı. Bunun başlıca nedeni herhangi bir dedektör ile tespit edilememesiydi. Ayrıca rijit ve sağlam yapısı sayesinde içerisinde bulunan ağır düzeneği taşıyabilmekteydi.

Yorum Yaz